HET SPEL VAN KRISHNA


S'rī Krishna Dvaipāyana Vyāsa
De Bovennatuurlijke Geschiedenis van 
HET SPEL VAN KRISHNA 
IN VRAJA, MATHURA en DVARAKA

Onverkort herdicht naar de oorspronkelijke Sanskrit verzen van het 
Bhagavata Purana 

door
S'rī Hayeshvar Das 
(Hendrik van Teylingen)

Deze uitgave werd mogelijk gemaakt door de financiėle steun van 
het Ministerie van Welzijn, Volksgezonheid en Cultuur en de
NOVIB

Colofon:
Vertaling door Hendrik van Teylingen (S'rī Hayeshvar Das)
Vormgeving omslag: Ivar hamelink
Omslagillustratie Galerie Marco Polo, Paris
Gezet uit de Goudy old style door Z-Work-Gouda
Gedrukt door Drukkerij Wormgoor te Almelo
Gebonden door Boekbinderij Abbringh te Groningen
ALTAMIRA Heemstede 1990
1990 - ISBN 90-6963-151-2
******************************************* 
INHOUD

Hfdst. 1: Waarin Heer Vishnu Moeder Aarde geruststelt, Vasudeva met Devakī trouwt 
en Kamsa de zes zoons van Devakī om het leven brengt.
Hfdst. 2: Waarin de Heer Devakī's moederschoot binnengaat en door de goden 
verheerlijkt wordt.
Hfdst. 3: Waarin Heer Krishna op aarde komt.
Hfdst. 4: Waarin Yogamāyā aan Kamsa's greep ontglipt en de vorst der Bhoja's 
de strijd met Heer Vishnu aanbindt.
Hfdst. 5: Waarin Krishna's geboortefeest wordt gevierd en Vasudeva Nanda waarschuwt.
Hfdst. 6: Waarin Putanā kleine Krishna aan haar vergiftigde borst laat drinken en door Hem verlost wordt.
Hfdst. 7: Waarin Krishna als Zuigeling een kar omschopt en door een windhoos 
wordt meegesleurd.
Hfdst. 8: Waarin Krishna en Balarāma Hun Naam krijgen en Moeder Yas'odā in 
Krishna's mondje opnieuw de kosmos aanschouwt.
Hfdst. 9: Waarin moeder Yas'odā de Opperheer aan een stampblok vastbindt.
Hfdst. 10: Waarin Baby Krishna twee bomen omvertrekt.
Hfdst. 11: Waarin Krishna Vatsa en Baka van hun demonische omhulsel bevrijdt.
Hfdst. 12: Waarin Krishna de muil van de reuzenslang Agha binnengaat.
Hfdst. 13: Waarin Brahmā, de schepper, Krishna's vrienden en hun kalveren 
ontvoert; en waarin Krishna ervoor zorgt dat niemand hen mist.
Hfdst. 14: Waarin de schepper het Koeherdertje Krishna als Zijn Heer en Meester aanbidt.
Hfdst. 15: Waarin de Godspersoon Balarāma de demon Dhenuka verslaat.
Hfdst. 16: Waarin Krishna de veelkoppige waterslang Kāliya verlost.
Hfdst. 17: Waarin Krishna de inwoners van Vraja van een bosbrand redt.
Hfdst. 18: Waarin Balarāma de demon Pralamba verlost.
Hfdst. 19: Waarin de Heer opnieuw een bosbrand opslokt.
Hfdst. 20: Waarin de regentijd en de herfst worden beschreven.
Hfdst. 21: Waarin Krishna's fluit weerklinkt.
Hfdst. 22: Waarin Krishna de kleren van de gopī's steelt.
Hfdst. 23: Waarin de priestervrouwen hun man ongehoorzaam zijn ter wille van Krishna.
Hfdst. 24: Waarin de jonge Koeherder Krishna een eind maakt aan het offer 
aan Indra, de hemelkoning.
Hfdst. 25: Waarin Krishna de heuvel Govardhana optilt.
Hfdst. 26: Waarin de herders versteld staan van Krishna's luister.
Hfdst. 27: Waarin Indra, de hemelkoning, Krishna verheerlijkt.
Hfdst. 28: Waarin Krishna Zijn vader redt uit het rijk van Varuna.
Hfdst. 29: Waarin de rāsa-dans wordt ingeleid.
Hfdst. 30: Waarin de gopī's vertwijfeld naar Krishna zoeken.
Hfdst. 31: Waarin de herderinnen Krishna bezingen.
Hfdst. 32: Waarin Krishna de gopī's troost.
Hfdst. 33: Waarin Krishna de herderinnen ten dans voert.
Hfdst. 34: Waarin een python Vader Nanda probeert te verslinden en 
Shankhachuda de gopī's lastig valt.
Hfdst. 35: Waarin de gopī's Krishna met dubbelverzen bezingen.
Hfdst. 36: Waarin Krishna een demonische stier verslaat en Kamsa een worstelwedstrijd organiseert.
Hfdst. 37: Waarin de Heer Keshi en Vyoma verlost.
Hfdst. 38: Waarin Akrura in Vraja aankomt.
Hfdst. 39: Waarin Krishna en Balarāma Zich op weg begeven naar Mathurā.
Hfdst. 40: Waarin Akrura Krishna verheerlijkt.
Hfdst. 41: Waarin Krishna de stad Mathurā binnengaat.
Hfdst. 42: Waarin een bultenares op Krishna verliefd wordt; en waarin het worstelperk beschreven wordt.
Hfdst. 43: Waarin de olifant Kuvalayāpida het tegen Krishna aflegt.
Hfdst. 44: Waarin de Heer Kamsa verslaat.
Hfdst. 45: Waarin de Heer de zoon van Zijn leraar terugbrengt uit het oord des doods.
Hfdst. 46: Waarin Krishna Uddhava als Zijn boodschapper naar Vraja stuurt.
Hfdst. 47: Waarin Uddhava namens Krishna met de gopī's spreekt en een van hen 
in vervoering een zwarte dar toezingt.
Hfdst. 48: Waarin de Heer Drieknakje en Akrura bezoekt.

********************************************

VOORWOORD
Iedere manier van kijken naar Vyāsa, de auteur van 'Het Spel van Krishna', heeft
haar eigen blindheid. Zo zegt een blinde onderzoeker: 

"Naar verluidt is 'Het Spel van Krishna' samen met de hele Vedische literatuur geschreven door één persoon: Vyāsa. Dat is op zijn zachtst gezegd een naļeve veronderstelling. Dit, gevoegd bij het feit dat de auteursnaam Vyāsa 'rangschikker' betekent en het feit dat de betrokken teksten in uiteenlopende stijl en in opeenvolgende fasen van de taal der Veda's en het Sanskrit geschreven zijn, doet vermoeden dat achter de naam Vyāsa een successie van eensgezind rangschikkende auteurs schuilgaat - ņf de persoon Vyāsa zou een vele eeuwen levende duizendkunstenaar moeten zijn geweest. Het gemanipuleer met het auteurschap van deze literatuur doet mij vrezen dat er eveneens inhoudelijk het nodige mee gerommeld zal zijn. De traditioneel aanvaarde ouderdom van vijfduizend jaar van een tekst als 'Het Spel van Krishna', die zelfs volgens de soepelste dateringsmaatstaven niet ouder dan vijftienhonderd jaar kan zijn, versterkt mijn argwaan nog meer. Deze overwegingen vormen nast mijn principieel agnostische instelling de reden waarom ik me niet aan een tekst als 'Het Spel van Krishna' zal kunnen laven."

Een blinde wijze oordeelt: 

"Vyāsa is één met alle wijzen. In zijn mededogen met de gebonden mensenzielen, wie het in de meeste gevallen aan de nodige intelligentie ontbreekt om zich door eigen geest- en wilskracht te ontledigen van de schijn en zo op te gaan in het eeuwige Licht, heeft hij hun een weg gewezen waarlangs hun toch de innerlijke bevrijding ten deel kan vallen.

Vyāsa heeft hun in bevattelijke poėzie, waarvan hele gedeelten geschreven lijken voor kinderen van acht tot tachtig, vol wonderbaarlijke, dikwijls sprookjesachtige avonturen, het beeld geschonken van de Hoogste Persoon, Krishna, die boven de schijn verheven is. Krishna is, zoals Zijn Naam aangeeft, zo aantrekkelijk dat simpele zielen zich vanzelf aan Hem overgeven en langs deze religieuze omweg het Licht mogen binnengaan.

Eenmaal in die verloste staat zullen ze zowel zichzelf als hun Held en Zijn hele kleurrijke Spel tenslotte kunnen vergeten. Stilte... Vrede ... Daar gaat het uiteindelijk om." 

De liefde zegt in haar blindheid:

"Eer aan Vyāsa, de onsterfelijke schrijver van de Veda's, de Upanishads, het Mahābhārata en de Purāna's! Tot op de huidige dag zegent hij de aarde met zijn aanwezigheid in Badarikāshrama in de Himālaya... Dat mijn blote voeten mij daarheen mogen dragen! Plat op mijn buik wil ik erheen schuiven over de zieke aarde... Laat mij stamelen van de nectar die Vyāsa in me uitgiet, elk uur dat mijn hart erin zwelgt... Noch het spook der wetenschap noch de geest der wijsheid zal mij ooit kunnen vervreemden van Vyāsa en zijn woorden van absolute liefde over Krishna, de aanbiddelijke Meester van mijn ziel. Zijn Spel zal mij tot in het diepst van de eeuwigheid aan gene zijde van mijn laatste dood dierbaarder zijn dan mijn eigen leven."

Het is tot deze liefde, bhakti, dat de woorden van 'Het Spel van Krishna' opwekken. En het is in een schuchter vleugje van de geest van bhakti dat ik het als nietswaardige dienaar van Vyāsa waag zijn woorden in de vorm van deze herdichting aan de Nederlandstalige lezer voor te leggen.

Ik dank de Minister van Welzijn, Volksgezondheid en Cultuur voor de aan de uitgever verleende aanzienlijke subsidie, die 'Het Spel van Krishna' binnen veler bereik brengt. Ook naar de Stichting Novib gaat mijn dank uit voor de door haar geschonken bijdrage. Ik dank Stichting Lalla Rookh, Stichting Ganesh en Swami Brahm Deo Upadhyay voor hun ruggesteun bij mijn verzoek om subsidie bij het Ministerie van WVC.

Onder mijn geestelijke broeders dank ik in het bijzonder Sri Jnānarāja Das en Sri Yadupati Das wegens hun inspirerende morele en praktische steun bij mijn werk aan de herdichting. En ik dank Srimatī Rukminī Devī Dasī, mijn vrouw, voor de geboden lieferijke sfeer, waarin de herdichting kon groeien en bloeien.

Mijn eindeloze dank gaat uit naar mijn beide gesstelijk leraren Om Vishnupāda Paramahamsa Parivrājakāchārya 108Sri Srimad A.C. Bhaktivedānta Svāmi Prabhupāda (1896-1977) en Om Vishnupāda Paramahamsa Parivrājakāchārya-varya Sarva-shāstra-siddhānta-vit 108 Sri Srimad B.R. Sridhara Deva Gosvāmi (1894-1988), die in deze duistere twintigste eeuw het licht van Vyāsa in al zijn klaarheid aan het Westen hebben geopenbaard.

Ook betuig ik mijn diepe dank aan de opvolger van de laatste, Sri Srimad Bhakti Sundara Govinda Deva Gosvāmi, de huidige voorzitter-āchārya van de Sri Chaitanya Sarasvata Mātha te Nabadwip, West-Bengalen, mijn levende leraar. Ik leg mijn herdichting aan hun lotusvoeten neer.

Hayeshvar Das
(Hendrik van Teylingen)

Sri Krishna Janmāshtami 1990
Sri Chaitanya Gemeenschap, Amsterdam

*********

'Het Spel van Krishna' wordt door enkele honderden miljoenen medemensen op aarde als een hoogst heilig boek beschouwd. Ze geven het in huis een bijzondere plaats, nemen het niet mee naar onreine plekken, zullen er niet uit lezen met ongewassen haden of tijdens het nuttigen van een maaltijd en laten het niet in aanraking komen met lectuur van de wereld; ze leggen het boek niet op de grond of op een zitplaats en slaan de bladzijden niet om met een vinger bevohtigd met speeksel. Hun voorbeeld verdient voor degeen die het wezen van 'Het Spel van Krishna' tot zich wil laten doordringen aandachtige navolging.

**********

INLEIDING
Eer aan Vyāsa, de eerste schrijver.  

Op een dag, meer dan vijfduizend jaar geleden, zat de ziener Srī Krishna Dvaipāyana Vyāsa alleen in zijn bloeiende hut aan de oever van de Sarasvati. Zijn handen lagen in zijn schoot. Hij had alles opgeschreven wat hij wist, omdat hij voorzag dat na het nabije aanbreken van Kali-yuga, de tijd van leugen en twist, die 432.000 jaar zou duren, de geheugens van de mensen snel zouden verslechteren en niemand de heilige kennis nog in haar geheel in zichzelf zou kunnen bewaren. Vyāsa was ermee begonnen de hymnen en mantra's van de Veda op schrift te stellen en de Veda in vieren te verdelen: de Rig-veda met zijn lofzangen; de Sāma-veda met zijn melodieėn de Yajur-veda met zijn offermantra's; de Atharva-veda met zijn toverspreuken. Hij had er de Upanishads met de vertrouwelijke leringen van de rishi's over het alomtegenwoordige Brahman en de kosmische Purusha, de oneindige Godspersoon, aan toegevoegd. Daarop had hij als vijfde Veda de honderdduizenden verzen van de Itihāsa's - de geschiedenissen - en Purāna's - de oude boeken - met zijn schrijfstift aan de geplette boombast toevertrouwd.

Bij het boekstaven van de 100.000 shloka's van het Mahābhārata, met daarin de 700 van de Bhagavad-gītā, had hij hulp gekregen van de olifantsgod, Ganesha, die alle struikelblokken wegneemt. Aan één stuk door had Vyāsa, gezeten op een matje van kusha-gras, als altijd halfnaakt, zijn haar en baard in knoedels, met zoete stem de shloka's zitten voorzingen aan Ganesha, die met bungelende slurf had zitten voortschrijven. 

De vier Veda's waren vervat in de oude taal, voor de priesters en Hun leerlingen. De honderdduizenden verzen van de vijfde Veda waren gedicht in het Sanskrit, voor de gewone mensen. Toen Ganesha hem na gedane arbeid alleen had gelaten in zijn hut onder de sjilpende bomen, overzag Vyāsa zijn reddingswerk. In plaats van blijdschap maakte zich neerslachtigheid van hem meester. Niemand ter wereld had weliswaar ooit zoveel zo goed opgeschreven en niemand ter wereld zou ooit zoveel zo goed opschrijven, maar toch ontbrak het belangrijkste. Op dat moment van sombere twijfel klonk boven Vyāsa de snarenklank van een vinā, en toen hij een hemelse stem de Namen van de Alvervulde hoorde zingen, wierp hij zich ter aarde, want zijn leraar was gekomen. Nārada, de ziener onder de goden, zoon van de schepper van het heelal, die Vyāsa's droefheid had opgemerkt, zei tot zijn eminente leerling, terwijl zijn lotusvoeten net even boven het bedauwde gras bleven zweven: 

Van riten, werken enzovoort 
Is er niets dat je niet beschreef, 
Maar wat heb j' eigenlijk gezegd 
Van d' alverheven Vasudev'? 

Het woord dat de roem van Hari geen aandacht schenkt, 
Die 't heel' universum met heerlijkheid doorvaart, 
Is volgens de wijzen niet meer dan kraaienvoer: 
Geen zwaan schept er vreugd' in, gezien zijn hoger' aard. 

Vāsudeva (Vasudeva's Zoon) en Hari (Verlosser) zijn twee van de ontelbare Namen van Krishna, de Hoogste Persoon. De woorden van Nārada in de vorm van deze twee shloka's zijn te lezen in het eerste deel van het 18.000 verzen tellende Bhāgavata Purāna (1.5.9 - 1.5.10), dat Vyāsa na de ontmoeting met zijn leraar begon te dichten - 'Het aloude boek van de Alvervulde'. 

Er zijn achttien Vedische Purāna's, en daarvan is het Bhāgavata in het bijzonder gewijd aan de beschrijving van het Spel en vermaak van de Hoogste Persoon, Krishna. Hij wordt Bhagavān genoemd omdat Hij van volheden (bhaga) vervuld (vān) is. Deze volheden zijn door Vyāsa's vader, Parāshara, beschreven als opperste kennis, opperste roem, opperste rijkdom, opperste macht, opperste vrijheid of onthechtheid en opperste schoonheid. Er zijn geen andere volheden en Krishna is de enige die hen alle tegelijk belichaamt.

Vyāsa's neerslachtigheid na het boekstaven van al zijn kennis was het gevolg, zoals Nārada dadelijk zag, van het feit dat hij de Hoogste Persoon geen recht had kunnen doen. Vyāsa had weliswaar in zijn Mahābhārata en zijn Bhagavad-gītā meer over Hem gezegd dan nadien Mozes, Jezus en Mohammed tezamen zouden doen, maar aan de zalige beschrijving van Zijn intieme Spel was hij niet toegekomen. Nārada gaf hem nu de sleutel tot dit Spel, en wel in de vorm van vier verzen, het zogenaamde Chatuh-shloki Bhāgavatam. Door op hun inhoud te mediteren zou Vyāsa in zijn hart de hele geschiedenis van het Spel van Krishna geopenbaard krijgen. De vier verzen luiden (2.9.33-36): 

Slechts Ik bestond in het begin, 
Toen oorzaak noch gevolg verscheen, 
Grof noch subtiel - en aan het eind 
Rest er niets meer dan Ik alleen. 

Wat weliswaar van waarde lijkt 
Maar niet verbonden is met Mij 
Mag men slechts als Mijn māyā zien: 
Vals licht dat in het donker schijnt. 

Zoals all' elementen van 
De stof zijn opgegaan - en niet - 
In ieder maaksel, groot en klein, 
Zo ben ook Ik daarin - en niet. 

De zoeker van de Waarheid van 
Het Zelf zoek' er volkomen naar, 
Geleid door 't helderst onderscheid, 
Wanneer ook maar en waar ook maar. 

Naar de letter zeggen deze verzen, hoe diepzinnig ook, niet meer dan wat Vyāsa al in de Bhagavad-gītā had opgeschreven. Ze zeggen zelfs minder, want ze zwijgen over de hoogste methode van onderzoek naar het Zelf, waarover de Bhagavad-gītā zo duidelijk spreekt, namelijk bhakti, de dienende liefde tot Krishna, die alles aan het licht brengt. Het mag daarom een Godswonder heten dat zijn meditatie op de vier verzen van zijn leraar Vyāsa de 18.000 Bhāgavata-verzen ingaf, waarin het hoogste niveau van de bhakti beschreven en verheerlijkt wordt. Maar zo'n Godswonder is nu eenmaal de guru-prasāda, de genade van de leraar. 

Het waren dan ook niet de letterlijke woorden van zijn leraar die Vyāsa de ogen openden, maar het was de extatische liefde tot Krishna waarmee Nārada zijn woorden zei en die hem onophoudelijk liet zingen en leviteren. Nārada verleende zijn dierbare discipel door zijn bhakti de vrijheid zich mee te laten drijven op de golven van de ingevingen die hij zou krijgen. Hij schonk Vyāsa de zegen dat alles wat zijn hand zou opschrijven de Waarheid zou zijn. 

Voortbouwend op de heilige kennis van zijn Mahābhārata en Bhagavad-gītā, zich oriėnterend op de vier ontvangen verzen en tot schouwen begenadigd en gedreven door het geschenk van Nārada's bhakti, beschreef Vyāsa in vervoering de gedaante, de expansies, de Namen, de vermogens, de attributen, de entourage, de metgezellen, de werelden en tenslotte het gelukzalige intieme Spel en vermaak van de Alvervulde, dat ieder die ervan hoort van dood en wedergeboorte verlost.

Het Bhāgavata Purāna kreeg de vorm van een gesprek in een gesprek in een gesprek. Een kring van wijzen onder leiding van Shaunaka, voor het brengen van een duizendjarig offer bijeen in het Naimisha-woud, laat zich door de ziener Suta uitleggen wat de heilige Shukadeva aan Koning Parikshit vertelde over het gesprek dat Vader Vasudeva met pleegvader Nanda voerde over het welzijn van de pasgeboren Krishna; of over hoe de vrouwen van de veelkoppige waterslang Kāliya Krishna om genade smeekten toen Hij hun echtgenoot nagenoeg te pletter had gewalst; of over de wonderbaarlijke manier waarop Krishna Zich in vele Krishna's vermenigvuldigde om in de maneschijn met alle herderinnen van Vraja tegelijk te kunnen dansen, zodat ze Hem als één vrouw hun liefde konden geven. 

Shukadeva, de verteller van het Bhāgavata Purāna, was Vyāsa's zoon. Als verloste ziel had hij zestien jaar als vrucht in de moederbuik gewoond en hij zou zijn geboorte voor onbepaalde tijd hebben uitgesteld, als hij zijn vader niet aan zijn moeder het verhaal van Krishna had horen vertellen. De geschiedenis wond hem zo op dat hij niet alleen dadelijk ter wereld kwam en daar ineens tot een zestienjarige knaap uitgroeide, maar ook meteen het ouderlijk huis uit holde, stamelend van wat hij vernomen had. In zijn blote vel doolde hij door bos en dreef van Mathurā. Dorpsjochies liepen hem scheldend na en bekogelden hem met drek. Onverstoorbaar in zijn vervoering vervolgde de naakte heilige dansend zijn weg - tot hij aan de oever van de Yamuna Koning Parikshit ontmoette. 

Parikshit was op jacht geweest. Hij had zo'n dorst gekregen dat hij het gewaagd had een rishi, die diep in trance in zijn hut zat, om een slok water te vragen. Toen de rishi op geen enkele manier had gereageerd had de koning met de punt van zijn boog een dode slang van de grond geschraapt en hem de rishi om de nek gehangen. Dat was Sringi, het zoontje van de rishi, te ver gegaan. Evenals zijn vader door ascese in het bezit van bovenmenselijke vermogens, had hij Parikshit een vloek naar het hoofd geslingerd: de vorst zou na zeven dagen sterven als gevolg van een beet van de slangekoning Takshaka. De rishi was door Sringi's woede uit zijn meditatie opgeschrokken en had zijn zoontje een leerrijke uitbrander gegeven - maar de vloek, eenmaal uitgesproken, kon niet meer worden ingeslikt. 

Daarop had Koning Parikshit het verstandigste gedaan wat een mens in zijn omstandigheden kan doen. Hij had besloten zich aan de oever van de Yamunā neer te zetten en zich daar al vastend, zowel van voedsel als water, in meditatie op Krishna over te geven aan wat hem te wachten stond. De vorst wist dat Krishna de Hoogste Persoon is. En hij wist dat onwankelbare heugenis van Zijn Naam in het doodsuur zijn ziel zou vrijwaren van wedergeboorte en haar naar Krishna's Paradijs zou leiden. Krishna had dat in Zijn Bhagavad-gītā beloofd aan Parikshits grootvader Arjuna (8.5): 

Wie zich in 't stervensuur Mij heugt 
Wanneer hij 't lichaam achterlaat 
Bereikt beslist de Woning van 
Mijn bovenzinnelijke Staat. 

Toen Parikshit als laatste telg van zijn huis nog als vrucht in de moederbuik had gezeten en daar met de dood bedreigd was door een aanvliegend astraal wapen, had Krishna Zich ter grootte van een duim in de moederschoot in de baan van het moordtuig geplaatst en het spelenderwijs onschadelijk gemaakt. Daardoor had Parikshit vanaf zijn prilste levensjaren een innige band met de Alvervulde gehad, zodat hij, nu hij op het punt stond zijn lichaam te verlaten, vanzelf zijn hart tot Hem verhief. 

Aan de Yamunā kwamen de wegen van Shukadeva en Parikshit bij elkaar. In een kring van wijzen, waarin zowel Vader Vyāsa als zijn goddelijke leraar Nārada was aangeschoven, ontspon zich tussen heilige en vorst het beroemde gesprek over de Heer, waarvan de geschiedenis van het Spel van Krishna het absolute hoogtepunt vormt. 

Het feit dat Vyāsa en Nārada waren komen luisteren naar Shukadeva, die strikt genomen hun leerling en kleinleerling was, geeft aan dat de liefde die de naakte zwerver voor Krishna koesterde zelfs zijn door-luchte leraren in die liefde in verrukking bracht. Daarmee was Shukadeva, zoals de traditie het stelt, de ideale spreker over Krishna, terwijl Parikshit de ideale luisteraar wordt genoemd.

Spreken over Krishna en luisteren daarnaar leidt tot verlossing uit de kringloop van dood en wedergeboorte, zo verklaarde Shukadeva telkens weer tijdens het zevendaagse gesprek. Krishna is immers de absolute Alvrije, die verlossing schenkt aan iedereen die zich liefdevol met Hem verbindt, met name door op te gaan in het luisteren naar Shukadeva's woorden. Van de geschiedenis van Krishna gaat zo'n geestelijke kracht uit dat ze de gretige luisteraar, ongeacht de situatie waarin hij zich bevindt, aan plaats en tijd ontrukt en hem tot medespeler maakt in het Spel dat hij zo gloedvol beschreven hoort. Zo zegt Parikshit (10.1.10): 

Al is mijn vasten nog zo zwaar - 
Ik drink niet eens - het deert me niet: 
Want ik drink uit uw lotusmond 
De nectarwoorden van Hari. 

En zo zegt Shukadeva (10.13.1): 

Welk eindeloos geluk treft u 
Door al die vragen die u stelt! 
't Verhaal vernieuwt zich telkens weer 
Doordat u steeds maar horen wilt... 

Voordat hij begon aan de beschrijving van het persoonlijke Spel van Krishna, dat de vierduizend shloka's van het tiende boek en enkele honderden van het elfde hoek van het Bhāgavata Purāna omvat, legde Shukadeva een brede kennisbasis in de geest van zijn luisteraars, opdat ze Krishna's positie als Sarvalokeshvareshvara - Heer van de heren van alle wezens en werelden - zouden beseffen. Want zonder een goed idee hiervan zouden ze Zijn wonderen slechts als fabeltjes beschouwen en niets bijzonders zien in Zijn menselijk gedrag, terwijl ze Zijn vrijages met de herderinnen van Vraja zouden meten met de maat van de wereld, met als gevolg dat het Hoogste Goed - het wegsmelten van de ziel in liefde voor Krishna en alle medezielen - hun zou ontgaan. 

Reeds met zijn eerste woorden zegende Shukadeva de vervloekte koning met het sleutelvers over Krishna als Absolute Waarheid (1.2.11): 

D' ondeelbaar ene kennis van 
Geest, Opperziel en Alvervuld' 
Is Waarheid slechts, zegt iedereen 
Aan wie de Waarheid is onthuld. 

De Waarheid, zo verklaarde Shukadeva en na hem de hele lijn van Bhāgavata-leraren, is een Drieėenheid in de vorm van de volmaakte integratie van drie Godsaspecten. Elk van deze Godsaspecten wekt op Zichzelf genomen in de geest van een intelligent mens slechts verwarring. Geen van Hen kan uit Zichzelf alleen een samenhangend en aannemelijk beeld van de Werkelijkheid geven. 

De Geest, Brahman, is het alles doordringende gedachte- en emotieloze Bewustzijn, de onpersoonlijke Energie, het ongedifferentieerde Licht. Wie slechts het Brahman als Waarheid beschouwt, zoals sedert Shankara (780-820) half India en bijna alle Hindoe missionarissen zijn gaan doen, heeft geen aannemelijk antwoord op de vraag waarom de kaleidoscopisch vormenrijke kosmos geschapen is, waarom er myriaden personen of schijnpersonen zijn en waartoe lijden en sterven dienen. De Alvervulde verklaart in Zijn Bhagavad-gītā dan ook duidelijk dat de Geest niet op Zichzelf staat, maar van Hem uitgaat (14.27): 

Die onvergankelijke Geest, 
Die ene Wet die alles draagt 
En zalig al wat is doorstraalt - 
Ik ben het die dat Brahman schraag. 

De Opperziel, Paramātmā, is de aanwezigheid van de Hoogste Persoon in het hart van ieder wezen als de onopgemerkte Getuige van zijn doen en laten. Hij verleent de volmaakte yogi's, die Hem in meditatie in zichzelf aanschouwen, het vermogen wonderen te wrochten en aan de wereld te ontstijgen. Wie nu slechts Paramātmā als Waarheid aanvaardt blijft nog steeds van het gewenste antwoord op de genoemde vragen verstoken. 

De Alvervulde, Bhagavān, is de Hoogste Persoon, Krishna of Alaantrekkelijke geheten. Zijn vermogens, die Vyāsa door zijn extatische zoon Shukadeva beschrijven liet, zijn grenzeloos. Hij is degeen die de aanzet tot de schepping van de kosmos geeft, op wiens wens er individuele personen (jivātmā's) zijn en volgens wiens Wet (dharma) ze leed ondergaan en lichamelijk sterven. Hij is in volle samenhang met Geest en Opperziel het verhelderende en verlangde antwoord op iedere vraag - ook op die naar het verband tussen Zijn almachtige liefde en de ellende van de wereld. Krishna manifesteert al het blijvende en vergankelijke uitsluitend ter wille van schoonheid, liefde en geluk. Uit de volheid van Zijn opperste macht openbaart Hij, die slechts geniet en speelt, talloze Godspersonen, wier bewustzijn één met het Zijne is. Het zijn dus geen goden - ze zijn allen God. Zij, Godsdelen (Amsha's) en Nederdalingen (Avatāra's) van de Alvervulde, ontvouwen en besturen de openbaringen van Zijn Spel (lilā). 

De Alvervulde en Zijn Godsdelen bestaan allen in tweeėn, namelijk als Vrouwe en Heer. Zo is Rādhā de eeuwige Geliefde van Krishna, Lakshmī de eeuwige Gemalin van Zijn Amsha Vishnu en Sitā de eeuwige Gade van Zijn Avatara Rāma. Deze vrouwelijke Godshelften zijn evenals de mannelijke één in bewustzijn met elkaar. Hun relatie tot Hun Geliefde of Gemaal is die van energie (shakti) tot energiebron (shaktimān). Van de Godspersonen zegt Shukadeva (1.2.28): 

Ze dalen neer telkens wanneer 
Onheil de werelden bedelft: 
't Zijn Godsdelen, Stralen van God, 
Maar Krishn' is d' Alvervulde Zelf. 

Krishna's eerste Godsdeel is Balarāma. Hoewel God, gedraagt Balarāma Zich ten opzichte van Krishna uit liefde als Zijn meest toegewijde Dienaar. Hij neemt het op Zich via Zijn onder-Godsdelen en Hun Gemalinnen alle werelden en sferen te manifesteren en schragen. Zo ontvouwt Balarāma alle geestelijke sferen, waarin de Godspersonen Zich vermaken in gezelschap van scharen verloste zielen, die Ze als gelijkwaardige medespelers in Hun lilā verwelkomen. Ook openbaart Hij via Zijn onder-Godsdeel Mahā-Vishnu de kosmos of materiėle wereld, die in het Spel van Krishna een bijzondere functie heeft. 

De materiele wereld of Māyā, het oord van de schijn, gloeit aan en uit met tussenpozen van vele biljoenen jaren, die kalpa's worden genoemd. Aan het begin van zo'n kalpa openbaart Mahā-Vishnu het oord der schijn in de vorm van talloze heelallen, die voor het oog van hen die erin komen te wonen uit het niets verschenen lijken te zijn als met een daverende knal. De heelallen dijen uit en in elk van hen geeft een demiurg, Brahmā geheten, leiding aan de evolutionaire herschepping van wat in alle kalpa's in alle heelallen komt en gaat. De demiurgen zorgen ervoor dat de hemellichamen en de levende wezens de gewenste vorm en gestalte krijgen en laten hen over aan de begoocheling van Māyā, die hen met haar guna's of leibanden bespeelt. 

Deze guna's zijn drie in getal: tamas, rajas en sattva. Tamas is het principe van onwetendheid, traagheid, duisternis, vernietiging. Rajas is het principe van wedijver, hartstocht, vuur, schepping. Sattva is het principe van plichtbetrachting, kennis, goedheid, instandhouding. 

Alles in de heelallen van Māyā's oord der schijn groeit, zwemt, kruipt, loopt of vliegt aan deze leibanden. Zelfs de goden zijn er niet aan ontstegen - zelfs Brahmā niet.

Tijdens iedere openbaringskalpa gaat elk heelal door een spiraal van tijdsperioden, de dagen en nachten van Brahmā, die enkele miljarden jaren duren. In een nacht van Brahmā zijn de materiėle vormen ontbonden en ligt alles in duisternis. Tijdens een Brahmā-dag doorloopt de schepping duizendmaal een kringloop van vier era's wier tijdsduur zich verhoudt als 4:3:2:1. De kortste era, Kali-yuga, het tijdperk van leugen en twist, duurt 432.000 jaar. 

Aan het eind van Brahmā's leven krimpt het heelal ineen en keert met de andere heelallen en hun bewoners terug in Mahā-Vishnu om in Hem te rusten tot Hij alles weer openbaart. 

Alle zielen, vrij of gebonden, zijn onsterfelijk. Er zijn twee categorieėn zielen: één die altijd bij Krishna is geweest en Zijn Spel nooit heeft verlaten; een andere van vonken van Brahman, de gloed die uit Rādhā en Krishna te voorschijn straalt en waarin de heelallensfeer niet meer is dan een wolk of vlek. De oertoestand van de zielen in Brahman is die van homogeen ongedifferentieerd bewustzijn. Ze manifesteren hun individualiteit pas wanneer tengevolge van impulsen, die hen vanuit Krishna's geestelijke sfeer of vanuit Krishna's materiėle sfeer bereiken, in hen de neiging rijst zich in één van beide sferen te gaan roeren. Van nature zijn de zielevonken als deeltjes van de lichtgloed van de spelende Heer dynamisch en is hun inactieve verblijf in Brahman, hoe ironisch ook, hun op den duur te mat. Activiteit bestaat alleen in Krishna's geestelijke sfeer en in Zijn materiėle wereld. In de geestelijke wereld manifesteert alle activiteit zich als zelfvergeten toewijding; in de materiėle wereld manifesteert ze zich als Godvergeten uitbuiting - van uiterst grof tot uiterst subtiel. 

Zoals gezegd manifesteert Krishna al wat is ter wille van de liefde en wat daarmee samenhangt. Liefde bloeit alleen in vrijheid. Krishna dwingt geen ziel haar liefde af. Hij geeft haar rijkelijk gelegenheid Hem niet te beminnen. Daartoe laat Hij haar binnengaan in de door Balarāma's onder-Godsdeel Mahā-Vishnu gecreėerde materiėle sfeer, waarvan het belangrijkste kenmerk is dat men Krishna daarin vergeten kan. Zielen die hun individualiteit vormen rondom de kern van hun vrije keus voor persoonlijke zinsbevrediging door uitbuiting van hun omgeving verdwijnen acuut uit Brahman en vinden in de materiėle sfeer duizend en één mogelijkheden om hun gang te gaan.

Zoals een aardbewoner de maan of een ander hemellichaam alleen betreden kan in een ruimtepak, kan een ziel de materiėle wereld alleen binnengaan in een stoffelijk omhulsel: een landbewonend, waterbestendig, vuurvast of etherisch lichaam in de vorm van plant, dier, mens of astraal wezen. Als gevolg van het magnetisme van de materiėle energie vereenzelvigt de ziel zich steevast met het lichaam dat haar omhult. Dit verschijnsel wordt ahankāra of vals ego genoemd. 

In de materiėle wereld, geregeerd door Krishna's allesverslindende tijd, vallen alle vormen, verschijnselen en openbaringen telkens weer uiteen. Geen lichaam heeft er het eeuwige leven, zelfs niet het etherische omhulsel van een god. De eeuwige ziel die naar meer zinsbevrediging verlangt krijgt na het afsterven van het ene lichaam een ander, waarin ze een andere of anders ervaren omgeving haar wil kan proberen op te leggen. Naar gelang haar wensen en gedragingen ontvangt ze uiteenlopende omhulsels - en nu eens leeft ze als een paddestoel, dan weer als een eik, nu eens als een vlo, dan weer als een walvis, een enkele keer als een god of godin en soms ook als mens. Ieder nieuw lichaam geeft haar vals ego nieuwe mogelijkheden tot zinsbevrediging. Een ziel wier ahankara geen problemen heeft met ziekte, ouderdom en dood - de onafwendbare ellenden van het lichamelijk bestaan - kan al rondverhuizend eindeloos in de materiėle sfeer blijven wonen, veilig voor Krishna's liefde. Vele echter zijn de zielen voor wie er een moment komt waarop ze het leven in de materiėle wereld niet meer zien zitten. Ze kunnen zich dan in wanhoop of koelen bloede van hun lichaam ontdoen, maar dat bevrijdt hen niet werkelijk. Het lichaam zijn ze kwijt, maar hun ongeestelijke mentaliteit houdt hen gevangen in de materiėle sfeer. Eenmaal levert hun dat een volgend lichaam op. Hadden ze kennis bezeten over Krishna, dan zouden ze hun lichaam behouden hebben en het in Zijn dienst hebben gesteld als voorbereiding op hun reis naar Zijn paradijs. 

Uiteindelijk krijgt iedere ziel die het stoffelijk bestaan moe is de gelegenheid werkelijk bevrijd te raken. Menige ziel probeert dat eerst door zich in barre zelftucht voor de wereld af te sluiten en zo haar individualiteit met Brahman te laten versmelten (mukti). Dat leidt op den duur weer tot het probleem dat haar onvervreemdbare dynamische spirituele natuur de kop opsteekt en ze naar activiteit omziet. Omdat ze in haar drang naar absolute deļndividualisatie geen kennis over de weg naar Krishna heeft willen accepteren, kan ze niet opstijgen naar Zijn Woning en rest haar niets anders dan terug te vallen in de stof. Shukadeva geeft Parikshit hiervan een beschrijving in de woorden van de goden in hun gebed tot Krishna in de moederbuik (10.2.32): 

Maar zij, Lotusoog, die beweren: "'k Ben vrij," 
Onzuiver van hart en niet uit op Uw eer, 
Door zelftucht hoog boven de wereld geraakt, 
Uw voeten versmadend - die vallen weer neer. 

De definitieve uitweg is niet mukti, of zelfbevrijding, maar bhakti, dienende liefde. Bhakti is hart en ziel van de geestelijke boodschap van Nārada, Vyāsa en Shukadeva. Het woord bhakti is afgeleid van de Sanskrit wortel bhaj: dienen, vereren, liefhebben, aanbidden. Van liefde tot Krishna de Alvervulde is het Bhāgavata Purāna tot in elke punt en komma doortrokken. De tekst is in feite door Vyāsa aan de wereld gegeven om haar over haar onverschilligheid voor vage Godsopvattingen en haar huiver voor tyrannieke Godsbeelden heen te helpen en haar vol te laten schieten van bhakti voor de Alaantrekkelijke. Om de gebonden zielen in het oord der vergetelheid, waarin ze zich niet eens hun eigen geboorte kunnen herinneren, een kans te geven zich Hem te heugen, daalt Krishna er geregeld in neer. Hij doet dat meestal in de gedaante van dit of dat Godsdeel, maar eenmaal per Brahmā-dag, vlak voor het begin van een Kali-yuga, verschijnt Hij Zelf als Alvervulde. Vele zielen raken in Zijn aanwezigheid onmiddellijk verlost. Het nectar-zoete verhaal van Zijn komst en daden blijft nog millennia vers en biedt scharen andere zielen de gelegenheid verlost te raken door het in zich op te zuigen als een kolibri de honing van een bloem. Voor een ziel nu die op de golven van de poėzie van het Bhāgavata Purāna de reis naar Krishna aanvaardt verandert de oceaan van het materiėle bestaan, zoals Shukadeva zingt, in een plasje zo klein als de hoefprent van een pasgeboren kalf. 

Shukadeva vertelde Parikshit hoe de Alvervulde hoogstpersoonlijk in Mathurā in India neerdaalde, tezamen met Zijn Godsdeel Balarāma. Shankara en zijn monisten zouden vierduizend jaar later beweren dat Krishna een Brahman-vonk is in een stoffelijk omhulsel, dus een als mens geboren ziel, maar in Zijn Bhagavad-gītā verklaart Krishna (4.6): 

Niet door geboorte kom Ik hier: 
'k Ben van het stoffelijke vrij. 
Eeuwige Heer van al wat is, 
Verschijn Ik door Mijn toverij. 

Hoewel Krishna in Zijn gedaante van puur bovenzinnelijke substantie over de aarde ging en haar zegende met het spoor van Zijn lotusvoeten, gedroeg Hij Zich als mens. Het geestelijk gegeven dat de mens naar Gods beeld geschapen is hielp Hem Zijn incognito te handhaven, zodat iedereen er vrij in bleef Hem te dienen, vriendschap met Hem te sluiten, Hem te bemoederen of te bevaderen, Hem verliefd te omhelzen, maar ook Hem af te wijzen of Hem zelfs als aartsvijand te lijf te gaan. 

Krishna's Spel is onder bhakta's het meest geliefd om de rāsa - de extatische dans - met alle jonge vrouwen van Vraja. Koning Parikshit had daar moeite mee en hij vroeg de heilige Shukadeva (33.29): 

De Yadu-heer had alles toch? 
Hoe kon Hij Zich zo akelig 
Misdragen, edele brahmaan? 
Neemt u mijn onbegrip toch weg... 

De laatste regel van dit vers laat zien dat Parikshit, bhakta die hij was, vermoedde dat een veroordeling zijnerzijds van Krishna's vrijmoedige omgang met de herderinnen te menselijk zou kunnen zijn en dat er voor de Heer andere normen zouden kunnen gelden. Shukadeva bevestigde dat vermoeden. Hij had in zijn onderricht al menigmaal duidelijk gemaakt dat Krishna niet door menselijke lust gedreven wordt, terwijl de traditie die in zijn lijn ontstaan is vermeldt dat ook de herderinnen vrij zijn van menselijke lust. Een deel van hen was, naar verluidt, uit de geestelijke wereld, waar geen lust bestaat, met Krishna mee op aarde neergedaald om er met Hem Zijn Spel te openbaren. Een ander was in een vorig leven, toen de Avatāra Rāma op aarde was, een groep zelfgerealiseerde wijzen geweest, die zo'n onstuimige liefde voor de Heer hadden opgevat dat ze zich in Zijn armen hadden willen storten. Rāma, die hun verlangens doorgrondde, had hun toegestaan als gopi's wedergeboren te worden in Vraja, wanneer Krishna, wiens Godsdeel Hij was, daar Zijn liefdesspel zou komen openbaren. Dąn zouden ze, in de hoogste geestelijke vervoering, hun liefde aan Hem kunnen geven, belangeloos, zelfvergeten... 

Dat zijn twee zaken die de lezer moet weten en werkelijk proberen te begrijpen, als hij niet door de schijn van bandeloosheid van Govinda's rāsa-lilā misleid wil worden. Wat de lezer in dat geval misleidt is zijn aangeboren mensenlust, die door het lezen wakker wordt geroepen en die zijn blik op de beschreven gebeurtenissen totaal vertroebelt. Daarom waarschuwen de leraren in alle zuivere bhakti-tradities dat Krishna's Spel met de herderinnen niet mag worden geopenbaard aan een door lust verduisterd hart. Aan de andere kant zegt het laatste vers van Shukadeva's beschrijving van de rāsa-dans dat het luisteren naar - of lezen van - deze beschrijving ons laat zegevieren over de lust, die het hart verduistert. Maar dat luisteren moet dan wel gebeuren "vol geloof". 

Hoe menselijk Zijn Spel ogenschijnlijk ook was, toch liet Krishna daarin meer dan eens situaties ontstaan waarin Hij iets van Zijn absolute volheden manifesteerde. Vlak na zo'n situatie echter toonde Hij Zich weer zo 'gewoon' - en dat op zo'n betoverende manier - dat iedereen Zijn goddelijkheid vergat en zijn dagen als vanouds met Hem doorbracht. Het was in feite alleen Vyāsa die in zijn meditatie in grote lijnen Krishna's doen en laten kon onderscheiden zoals het was en het wist na te vertellen. 

Zo schonk hij ons, door de genade van zijn leraar Nārada, met de geschiedenis van 'Het Spel van Krishna' in zijn Bhāgavata Purāna de mogelijkheid dit duistere Kali-yuga te overwinnen. De wijze Suta getuigt hiervan met de woorden (1.3.43): 

Nu Krishn' in al Zijn heerlijkheid 
Weer naar Zijn Woning is gegaan 
Verschijnt deze Purana-zon 
Om Kali's blinden bij te staan. 

In zijn onbeperkte helderziendheid kon Vyāsa waarnemen dat er in het holst van Kali een eeuw zou komen die men de twintigste zou noemen en dat er een land zou zijn dat Nederland zou heten. De gebonden zielen zouden er boeken lezen waarin met geen woord over de Hoogste Persoon werd gerept. Hun aandacht zou uitgaan naar een opgepompt stuk koeiehuid dat over een gemillimeterd grasveld heen en weer zou worden getrapt voor het oog van apparaten die het gebeuren op beeldschermen thuis zouden brengen bij miljoenen die - ernaar starend en af en toe brullend - brokken dierenvlees naar binnen zouden proppen en hun kinderen niet meer zouden weten te vertellen wat het doel van het leven is. 

Vyāsa zag ook dat in dat land en elders op aarde dankzij een vleugje van zijn bhakti, overgewaaid naar die rampzalige toekomst, het woord van Shukadeva met nieuwe vervoering zou opklinken en dat een aantal zielen de oren zou spitsen en de tijd- en ruimtegrens zou doorbreken en met hem aanschuiven in de kring van wijzen rondom zijn zingende zoon - om er verslaafd te raken aan de nectar uit zijn lotusmond... En de eerste schrijver, in zijn bloeiende hut aan de Sarasvati, nu van zijn neerslachtigheid bevrijd, zong voor zich heen (1.1.3): 

Wie wegdrijven wil in volkomen zaligheid, 
Ach, zwelge steeds weer in de zoete nectar-vloed 
Van d'edelste vrucht van de rijke Veda-boom, 
Het Bhāgavat', wellend uit Shukadev's gemoed. 

***********************************

LITERATUUR 

Nārada:
Bhakti-sutra’s (vertaling met commentaar, 1988, Chaitanya Cahiers, Amsterdam)

Lilāsuka Bilvamangala:
Krishna’s Nectar for the Ear (herdichting van het Krishnakarnāmrita, 1986, Chaitanya Cahiers, Amsterdam)

Bhaktivinoda Thākura:
Jaiva Dharma (Engelse vertaling, 1975, Sri Gaudiya Math, Madras); 
Sri Chaitanya Shikshāmrita (Engelse vertaling, 1983, idem); The Songs of Bhaktivinoda Thākura (1980, Iskcon Press, Los Angeles).

Bhaktisiddhānta Saraswati Goswami:
Shri Chaitanya’s Teachings (1975, Sree Gaudiya Math. Madras).

B.R. Sridhara Deva Goswami:
The Golden Volcano of Divine Love (1984, The Guardian of Devotion Press, San Jose, Californiė); 
The Hidden Treasure of the Sweet Absolute (Bhagavad-gītā-vertaling, 1985, Sri Chaitanya Saraswat Math, Nabadwip Dham, West Bengalen); 
Ambrosia of Positive and Progressive Imoortality (1987, Sri Chaitanya Saraswat Math, idem); 
Loving Search for the Lost Servant (1987, The Guardian of Devotion Press, idem); 
Subjective Evolution of Consciousness (1989, idem). 

A.C. Bhaktivedānta Swami Prabhupāda:
De Bhagavad-gītā zoals ze is (1971, Bhaktivedanta Book Trust, Amsterdam); Het Krsna-boek (1981, idem); Srimad-Bhāgavatam (Bhāgavata Purāna), deel 1 en 2 (1983, 1985, idem); De Nectarzee van Zuivere Liefde (1985, idem).

Nisikanta Sanyal:
Sree Krishna Chaitanya (1933, Sree Gaudiya Math, Madras).

O.B.L. Kapoor:
The Philosophy and Religion of Sri Caitanya (1977, Munshiram Manoharlal, New Delhi).

Walther Eidlitz:
Die Indische Gottesliebe (1955, Walter Verlag, Olten und Freiburg im Breisgau); Krsna-Caitanya: 
Sein Leben und Seine Lehre (1968, Almqvist & Wiksell, Stockholm); Der Glaube und die Heiligen Schriften der Indier (1975, Walter Verlag, idem).

Hayeshvar Das:
De Zoete Waarheid van Rādhā-Krishna (1987, Chaitanya Cahiers, Amsterdam); Het Koninklijk Geheim: inleiding tot de Bhagavad-gītā (1988, idem); De Hoogste Godspersoon, Oorsprong en Schrager van het onpersoonlijk Brahman (1990, idem).

Hendrik van Teylingen:
Het Lied van de Alvervulde (Bhagavad-gītā herdichting, 1983, Mirananda, Wassenaar).


OPDRACHT

om ajnāna-timirāndhasya
jnānānjana shalākayā
chaksur unmilitam yena
tasmai sri gurave namah

Ik val hem als een stok ten voet,
Mijn leraar, die mijn ware zicht, Verduisterd door onwetendheid,
Bevrijdde door zijn kennislicht.

namo mahā-vadānyāya
krishna-prema-pradāya te
krishnāya krishna-chaitanya
nāmne gaura-tvishe namah

De Hoogst Genaderijke eer!
Weids strooit Hij Krishna’s liefde uit:
Krishna Chaitanya, Krishna Zelf,
Met stralende lichtgouden huid.

he krishna karunā-sindho
dina-bandho jagat-pate
gopesha gopikā-kānta
rādhā-kānta namo ‘stu te

Krishna, Zee-van-barmhartigheid,
Vriend der verdrukten, Schepping-Heer,
Eerste der herders, Gopi-Lief,
Rādhikā’s Minnaar – U zij eer!




***********************************

Hoofdstuk 1 - Waarin Heer Vishnu Moeder Aarde geruststelt, 
Vasudeva met Devaki trouwt en Kamsa de zes zoons van Devakī 
om het leven brengt.

Parikshit zei:

Tekst 1
Hij die de schepselen behoedt,
In 't huis van Yadu neergedaald,
De welvervulde Wereldziel - 
Vertel, wat deed Hij allemaal?
 
Tekst 2
Welk mens wendt zich af van het kleurrijk verhaal
Van d' Alomvermaarde, genezend van smart,
Het lied der verlosten, dat oor streelt en geest?
Ja wie? Alleen iemand die dieren vermoordt.

Het doden van dieren en het eten van hun vlees 
getuigt niet van de zachtmoedigheid, nodig om door 
de even lieflijke als verheven geschiedenis van het 
Spel van Krishna tot ontroering te kunnen worden 
bewogen. In feite staan alle grovere vormen van 
zinsbevrediging de bevrijdende werking die van het 
lezen van deze geschiedenis uitgaat in de weg. 

Tekst 3
Mijn oudooms en grootvader, goden te erg,
Verkleinden op 't slagveld de Kuru-oceaan
Vol monsters als Bhishma - blindvarend op Hem -
Tot plasje waar nauw'lijks een hoefj' in kan staan.

Parikshits grootvader was Arjuna, tot wie Krishna 
de Bhagavad-gitā uitsprak, vlak voordat de strijd 
zou losbarsten tussen de Pāndava's enerzijds - 
Arjuna en zijn vier broers - en de Kuru's anderzijds. 
De Kuru's waren met miljoenen en werden aangevoerd door Bhishma, de onoverwinnelijke stamvader van zowel Kuru's als Pāndava's.

Tekst 4
Toen ik, allerlaatste van 't Kuru-geslacht,
Als vrucht in de moederschoot haast werd verbrand
Door Drauni's straal vuur, verscheen Hij daar, mijn Heil,
Een werpschijf van bliksemend licht in Zijn hand.

Toen aan het eind van de strijd tussen de Pāndava's 
en de Kuru's de enige levende Pāndava-nazaat Parikshit 
bleek te zijn, die zich nog in de moederbuik bevond, 
lanceerde Drauni, wiens vader door de Pāndava's 
gedood was, uit wraak een astraal wapen naar 
de moederbuik, dat de moeder niet zou deren, 
maar de vrucht doden. Krishna plaatste Zich in de weg 
van Drauni's wapen en maakte het met Zijn lichtende werpschijf 
(sudarshana-chakra), het wiel der Wet, onschadelijk.
 
Tekst 5
Beschrijf, gij die weet, nu de daden van Hem
Wiens mensengedaante niets stoffelijks kent;
Die binnen en buiten de lichamen woont;
Als Tijd zowel dood als onsterf'lijkheid schenkt.

Tekst 6
Hoe kwam Mukunda er toch toe
Dat Hij naar Vraja's woud uitweek?
Waar bleef de Heer der Yadu's daar
Bij Zijn familie in die streek?

Tekst 7
Wat heeft Heer Keshava daarginds
En in Mathurā uitgevoerd?
En waarom doodde zo onheus
Hijzelf Kamsa, Zijn moeders broer?

Tekst 8
Als mens onder de mensen kwam
Hij bij de Vrishni's: hoeveel jaar
Verbleef Hij ginds in Dvārakā?
En hoeveel vrouwen had Hij daar?

Tekst 9
Verklaar me dit en wat al niet,
O muni, gij die alles weet.
In Krishna heb ik mijn geloof -
Verzwijg me niets van wat Hij deed.

Tekst 10
Al is mijn vasten nog zo zwaar -
Ik drink niet eens - het deert me niet:
Want ik drink uit uw lotusmond
De nectar-woorden van Hari.

Parikshit vast om zich onwankelbaar te kunnen 
concentreren op het verhaal van Krishna, 
dat hem veilig door zijn snel naderende 
dood heen zal loodsen naar het eeuwige 
leven in Krishna's paradijs Goloka.

Suta zei:

Tekst 11
O Rishi Shaunaka, nadat hij zijn vrome vragen
Vernomen had, bracht Shukadeva, de welvervulde, 
Parikshit eer, waarna hij, eerste der toegewijden,
't Verhaal van Krishna, dat heel Kali verlicht, onthulde.

De grote ziener Suta vertelt aan een kring van 
wijzen hoe Parikshit zijn vragen over Krishna 
stelde aan de jonge heilige 
Shukadeva, die nu antwoord geeft.

Shukadeva zei:

Tekst 12
O heiligste der vorstenschaar,
Uw geest kent louter evenwicht
Doordat u zo op het verhaal
Van Vāsudeva bent gericht.

Volmaakt evenwicht gaat uit van het Hart van 
alle dingen, Vāsudeva, Krishna.

Tekst 13
Het is een loutering voor drie -
Voor spreker, vrager, luisteraar - 
Dit vragen over Vāsudev',
Als 't water van Zijn voetenpaar.

Als het louterend water van Krishna's voeten 
worden beschouwd: 1. De heilige Ganges, die 
eraan ontspringt; 2. Het water waarmee de 
lotusvoeten van Krishna's Murti (Altaarbeeld) gewassen zijn.

Tekst 14
De aarde, krom onder de last
Van menig duivels legioen,
Geleid door menig quasi-vorst,
Kwam Brahmā vragen: "Wat te doen?"

Tekst 15
Met deerniswekkend droef geloei
Verscheen z' als koe, vervuld van smart,
In tranen voor de schepper-heer
En luchtte haar benauwde hart.

Tekst 16
Toen Brahmā haar verdriet begreep
Begaf hij zich met haar en elk
Der hemelingen, Shiva ook,
Naar d' oever van de Zee van Melk.
In de Zee van Melk woont Vishnu, de Opperheer.

Tekst 17
Daar bad hij het Purusha-sukt',
Zijn geest volmaakt in evenwicht,
Tot Vishnu, Heer van het heelal,
God Zelf, die alle goden richt.

Tekst 18
Toen hoorde Heer Brahmā in trance de stem van God
En zei tot de goden die bij hem waren: "Hoor!
O eeuwigen, luister naar wat de Heer beveelt.
Gehoorzaam terstond. Geen seconde ga teloor.

Tekst 19
"Vanzelf kende Vishnu het leed der aarde reeds.
Daal af nu als zoons van de Yadu's - ga al vast,
En blijf in de wereld tot ook de Heer verschijnt
En d' aard' als de Tijd zal verlossen van haar last.

Tekst 20
"In 't huis van Vasudeva komt
Hijzelf, de welvervulde Heer.
Voor Zijn genoegen dalen ook
De godenvrouwen allen neer.

Tekst 21
"Zijn eerste Godsdeel, Heer Anant',
Met duizend hoofden vrij en fier,
Zal vņņr Hem naar de wereld gaan
Ter wille van Hari's plezier.

Vishnu kent evenveel Expansies of Godsdelen 
als er golven zijn in de oceaan. Zijn eerste 
Expansie is Ananta Shesha, de duizendkoppige 
goddelijke Slang, op wie Hij in de Zee van Melk 
genietend neerligt. Ananta verschijnt in Krishna's 
Spel als Zijn "oudere Broer" Balarāma. 

Tekst 22
"Vishnu's begoochelende macht
Die 't gans' heelal bekoort en boeit,
Komt op Zijn wil afzonderlijk
Om Hem te helpen onvermoeid."

Shukadeva vervolgde:

Tekst 23
Na dit gebod aan 't godenvolk
En troost aan Moeder Aarde toog
De meester der prajāpati's
Weer naar zijn woning ver omhoog.

De prajāpati's zijn de aartsverwekkers der 
levenssoorten in het heelal.

Tekst 24
De vorst der Yadu's, Shurasen',
Regeerd' in lang vervlogen tijd
Het land naar zijn persoon genoemd
Alsook Māthura, wijd en zijd.

Tekst 25
De hoofdstad van het Yadu-rijk
Was sinds die dagen Mathurā,
Waar d' Onvolprezen' eeuwig woont,
Zoals voorheen, zo ook hierna.

In het Indiase stadje Mathurā, ten zuiden 
van Delhi, woont Krishna nog steeds, ook al 
toont Hij Zich niet aan het oog van 
de gewone wereldling. Wie door liefde 
tot Krishna tot geestelijk schouwen 
komt ziet Hem in dit stadje in de volle 
glorie die Hij in de geestelijke wereld tentoonspreidt.

Tekst 26
Daar nu geviel het op een dag
Dat Vasudev' als bruidegom
Om na 't festijn naar huis te gaan
Met Dev'ki op zijn wagen klom.

Tekst 27
Daarop nam Kamsa, 's konings zoon,
Uit broederliefde voor de bruid
De teugel over, aan het hoofd
Van vele wagens van puur goud.

Tekst 28
Vorst Devaka schonk uit zijn hart
Zijn dochter bij hun afscheid daar
Een olifantenstoet bekranst
Met goud, vierhonderd bij elkaar…

Tekst 29
Karossen, achttienhonderd stuks,
Tienduizend paarden, fraai getoomd - 
Haar bruidsschat - alsook, rijk getooid,
Tweehonderd maagden jong en schoon.

Tekst 30
Tot slot weerklonk er de muziek
Van kinkhoorn, pauk, trompet en trom,
Toen alles eindelijk vertrok,
Tot heil van bruid en bruidegom.

Tekst 31
Tijdens de rit sprak plotseling
Een stem tot Kamsa uit het zwerk:
"Hoord! D' achtste zoon van deze vrouw
Beneemt jou 't leven, dwaze schurk!"

Het was wegens de schurkachtigheid van Kamsa 
en zijn trawanten dat de aarde om de verlossende 
komst van de Opperheer had gevraagd.

Tekst 32
In één ruk trok d' afgunsteling,
De vloek van 't Bhoja-huis, zijn zwaard,
Van moordlust plotseling bezield,
En greep zijn zuster bij het haar.

Tekst 33
Tot hem die menig kwaad bedreef,
Een en al wreedheid, onbeschaamd,
Sprak Vasudeva zoetgevooisd,
Zoals 't een grote ziel betaamt:

Vasudeva zei:

Tekst 34
Helden verheerlijken je roem,
O eer van Bhoja's fier geslacht:
Waarom je złster dan gedood?
Een vrouw? En op haar bruiloftsdag?

Tekst 35
O held, de dood van iedereen
Wordt meegeboren met zijn lijf:
D' één sterft vandaag, d' ander na 'n eeuw,
Doch dąt men sterft staat buiten kijf.

Tekst 36
Wanneer het lichaam weer vervalt
Tot stof, in vijven, krijgt de ziel
Vanzelf op grond van haar gedrag
Voor 't oude lijf een nieuw in ruil.

In vijven: aarde, water, vuur, lucht, ether.

Tekst 37
Zijn ene voet verplaatst men pas,
Zodra d' andere stevig staat:
Zo gaat de rups van blad tot blad;
Zo volgt de ziel haar eigen daad.

Tekst 38
Zoals men een voorstelling zien kan in een droom,
Een beeld van hetgeen het bewustzijn binnenviel
Van al wat men hoord' en van alles wat men zag,
En 't lichaam vergeet daarbij - zo verhuist de ziel.

Tekst 39
Zoals onze geest naar gelang het Lot hem leidt
Door wikken en wegen verandert van natuur
Verwerft zich de ziel uit de vijf van Māyā 'n lijf
Dienovereenkomstig in haar geboorteuur.

De vijf van Māyā zijn de grofstoffelijke 
elementen van de begoochelende materiėle 
natuur: aarde, water enz..

Tekst 40
't Gesternt' in het water bewogen door de wind
Verandert voor 't oog steeds begoochelend van vorm:
Zo raakt nu de ziel, aan haar nieuwe lijf gehecht,
Door wat z' erin ziet door verbijstering bestormd.

Tekst 41
Daarom moet ieder die dit hoort
En 't beste voor zichzelf verlangt
Ophouden and'ren leed te doen,
Of men krijgt gauw voor ąnd'ren angst.

Leed doen in dit leven betekent volgens de 
karma-wet leed ondergaan in een volgend leven; 
de anderen die men leed berokkent in dit leven 
worden de oorzaak van angst in een volgend.

Tekst 42
Dit meisje hier, jonger dan jij,
Is hulpeloos - bijna je kind …
Het past jou, die barmhartig bent,
Dat je 'r niet doodt maar juist bemint.

Shukadeva zei:

Tekst 43
O koning, deze wreedaard nu,
Ja rākshasa zelfs, liet niet af,
Hoe Vasudev' ook tot hem sprak,
Hetzij kalmerend, hetzij straf.

Tekst 44
Kamsa zo vastbesloten ziend
Bedacht de jeugdig' echtgenoot
Wat hij nog meer zou kunnen doen
Tegen de dreiging van de dood.

Vasudeva overwoog:

Tekst 45
Een wakker en verstandig mens
Ontwijkt de dood zolang hij kan,
Maar kan hij 'r echt niet meer omheen
Dan krijgt hij daar geen t'rugslag van.

Tekst 46
'k Beloof hem, deze dood, mijn zoons
En red mijn arme vrouw daarmee …
Misschien krijgt ze die zoons niet eens
Of gaat hij eerder dood dan zij.
 
Tekst 47
Misschien komt de voorspelling uit …
Onpeilbaar is het lotsbestel:
Wat dreigt, dreigt even later niet
En dan opeens dreigt het weer wel.

Tekst 48
Zoals d' ene woudreus bij 'n bosbrand snel vergaat
En d' and're blijft staan, terwijl niemand d' oorzaak ziet:
Zo is het bij 'n schepsel ook moeilijk na te gaan
Waarom het wel dģt lichaam krijgt en dąt weer niet.

Tekst 49
Nadat hij voor zover dat ging
Had overdacht wat hij kon doen
Bracht Vasudeva Kamsa eer
En sprak de schurk wellevend toe.

Tekst 50
Hen aanziend als een lotus zoet,
Maar innerlijk verscheurd van smart,
Zei Vasudeva met een lach
Tot Kamsa, schaamteloos en hard:

Vasudeva zei:

Tekst 51
Van haar dreigt geen gevaar, mijn vriend,
Die stem van boven zei maar wat.
Ik breng je later al haar zoons,
Voor wie je vrees hebt opgevat.

Shukadeva zei: 

Tekst 52
Wetend dat hij zijn woord steeds hield,
Liet Kamsa Devaki toen vrij,
Verder gesust door Vasudev',
Die zijn paleis in ging, zielsblij.

Tekst 53
Devaki nu, de moeder van
Het godenrijk, schonk na elkaar
Acht flinke zoons het levenslicht
En ook één dochter, jaar na jaar.

Devaki was in een vorig bestaan Aditi, de moeder der goden.

Tekst 54
De eerste jongen, Kirtimān,
Gaf Vasudev' met grote pijn
Aan Kams', omdat hij voor geen goud
Een woordbreker zou willen zijn.

Tekst 55
Wat wenst een wijze voor zichzelf?
Wat is een heilige te veel?
Wat gaat een onmens echt te ver?
Wat eist een ziener als zijn deel?

Tekst 56
Toen Kamsa zag dat Vasudev'
Zijn woord getrouw bleef, onverstoord,
O koning, was hij hoogst voldaan
En stelde met een glimlach voor:

Kamsa zei:

Tekst 57 
Neem deze jongen maar weer t'rug.
Mijn vrees voor hem is niet terecht:
Mij is mijn dood immers voorspeld
Van d'achste zoon uit jullie echt?

Shukadeva zei:

Tekst 58
Met een "zo zij't" nam Vasudev'
Zijn kind en keerde t'rug naar huis,
Niet overmatig blij want Kams'
Was onbetrouwbaar, onbesuisd.

Tekst 59
Nanda, de koeherders van Vraj'
En heel hun vrouwenschaar erbij,
De Vrishni's onder Vasudev',
Dev'ki, de Yadu-vrouwenrij…

Tekst 60
Het was een en al hemeling,
O vorst, en dat gold evenzeer
Voor elke bloedverwant en vriend
Die Kams' van dienst was als zijn heer.

Het lijkt verwonderlijk dat hemelingen de 
schurk Kamsa dienen, maar zij doen dat in 
opdracht van de Heer in het kader van Zijn Spel.

Tekst 61
De welvervulde Nārada
Kwam Kamsa nu onthullen hoe
De dood der zijnen was beraamd:
De aarde was hen grondig moe.

Tekst 62
Toen Nārada vertrokken was
Zag Kams' in elke Yadu 'n god
En elke zoon van Devaki
Als Vishnu, op zijn dood verzot.

Tekst 63
Hij zette Dev'ki en haar man
Gevangen en doodd' ieder kind
Zodra 't geboren was, uit vrees
Voor Hem die geen geboorte kent.

Tekst 64
Begeerte drijft in 't leven vaak
Een vorst door jaloezie verblind
Tot moord op moeder, vader, broers
En d' ene vriend na d' and're vriend.

Tekst 65
Kams' was, op aarde weergekeerd,
De demon Kālanemi ooit,
Ook tóen door Vishnu al gedood …
Nu was het Yadu-huis zijn prooi.

Tekst 66
Zijn eigen vader, Ugrasen',
De vorst der Bhoja's, Andhaka's
En Yadu's, zette hij zelfs vast:
Zo was hij iedereen de baas.

&&&&&&&&&&
   
Hoofdstuk 2 - Waarin de Heer Devaki's moederschoot 
binnengaat en door de goden verheerlijkt wordt.

Shukadeva zei:

Tekst 1
Met Mushtik', Arisht', Dvivida,
Pralamba, Baka en Chānur',
Dhenuka, Keshi, Putanā,
Trināvarta en Aghāsur'…

Tekst 2
Met hen en menig duivels vorst
Als Bāna, Bhauma en zo meer,
Gesteund door Jarāsandh', ging Kams'
Tegen het Yadu-huis tekeer.

Al deze rākshasa's, zwarte magiėrs en 
andere demonen zullen de een na de ander 
hun opwachting maken in Krishna's Spel.

Tekst 3
De Yadu's zochten toevlucht bij
De Kuru's, Kekay's, Panchāla's,
Vidarbha's, Shalva's, Nishada's,
Videha's en de Kosala's.

Tekst 4
Een enk'le naaste bloedverwant
Bleef Kamsa trouw in daad en woord…
Nadat hij uit zijn zusters schoot
Het zesde zoontje had vermoord…

Tekst 5
Kwam als een lichtstraal van de Heer
Een zevend' onder Dev'ki's hart,
Alom verheerlijkt als Anant' -
Haar vreugd wedijverde met smart.

Ananta is Vishnu's "eerste Godsdeel" genoemd in 1.21.

Tekst 6
Toen d' alvervulde Opperziel
Het Yadu-huis, welks Heer Hij was,
Zo bang voor Kamsa zag, gaf Hij
Zijn Yogamāyā deze last:

Yogamāyā is Vishnu's "begoochelende macht" genoemd in 1.22.

Tekst 7
Vertrek naar Vraja, Nanda's dorp,
Koeien en herdersvolk tot heil:
Daar is 't, godin, dat Rohini,
Een vrouw van Vasudev', verwijlt.
Ook and're vrouwen van hem, bang
Voor Kamsa, houden zich nu schuil.

Tekst 8
In Dev'ki's schoot verblijft als vrucht
Mijn Godsdeel, Sheshanāg' genaamd:
Verplaats Hem naar Rohini's schoot,
Nadat je 'M eerst uit Dev'ki neemt.
Sheshanāga is het reeds genoemde Godsdeel Ananta.

Tekst 9
Daarna word Ik in volle pracht, 
O zegenrijke, Dev'ki's Kind,
Terwijl jijzelf bij Nanda's vrouw,
Yashodā, als hįįr kind verschijnt.

Tekst 10
Met wierook, voedsel en geschenk
Word je vereerd door ieder mens
Omdat men j' als vervulster ziet
Van elk verlangen, elke wens.

Tekst 11
Zo kent men je dan her en der,
Waar men ter wereld ga of sta,
Als Bhadrakāli, Vaishnavi, 
Als Durgā en als Vijayā…

Tekst 12
Als Kumudā en Chandikā,
Krishnā, Kanyakā, Mādhavi,
Als Māyā en als Ambikā,
Ishāni en Nārāyani.

De Moedergodin heeft in het katholieke christendom 
Maria als tegenhangster.

Tekst 13
Men zal Hem noemen Sankarshan'-
Van schoot naar schoot overgebracht -
En Rām', omdat Hij vreugde schenkt,
En Balabhadra om Zijn kracht.

Shukadeva zei:

Tekst 14
Na Vishnu's allerhoogst bevel
Zei de godin: "Zoals Ge 't zegt!"
Ze schreed een paar maal om Hem heen,
Daald' af naar d' aard en deed haar plicht.

Tekst 15
Toen Yogamāyā Dev'ki's vrucht
Bij Rohini had ingebracht
Weerklonk alom in Mathurā
De jammerklacht: "Een miskraam, ach!"

Tekst 16
De welvervulde Wereldziel,
Wiens dienaars zijn verlost van vrees,
Ging in Zijn volle heerlijkheid
Binnen in Vasudeva's geest.

Tekst 17
Vervuld van Krishna's heilig licht
Was Vasudeva als de zon,
Ook even machtig en geducht:
Niemand die tot hem naad'ren kon.

Tekst 18
Toen bracht Vasudeva in Devaki's geest
Het Heil van de wereld, d'Onfeilbare, God,
En Devaki droeg d' Opperziel in zich om
Als 't Oosten de maan met haar zalige gloed.

Krishna komt niet langs geslachtelijke weg 
in de moederschoot. Dat betekent dat Zijn 
lichaam van andere aard is dan een mensenlichaam: 
wel vorm, zoals blijken zal, maar onstoffelijk.

Tekst 19
D' instandhoudster nu van d' Instandhouder Zelf,
In Kamsa's gevangenis, straalde niet uķt,
Als vuur dat van alles steeds afgeschermd is
Of hogere kennis die niet wordt gespuid.

De verwijzing naar Devaki als Krishna's 
instandhoudster is een blijk van 
eerbiedige speelsheid.

Tekst 20
Toen Kams' haar zo zag, van d' Onkwetsbare doorgloeid,
Zo lachend en stralend, één licht in het paleis,
Bedacht hij benauwd: "Die Hari die mij straks doodt
Zit nu in haar buik, want zo was ze niet eertijds.

Tekst 21
"Wat moet ik bedenken? De dagen snellen voort!
Hij zal Zich gedragen als Held, zoals beloofd…
Mijn złster, een zwąngere vróuw - als ik haar dood,
Kost mij dat mijn eer, mijn bezit en ook mijn hoofd.

Tekst 22
"Als iemand zeer wreed is in 't mensenbestaan,
Vervloekt iedereen hem zolang hij nog leeft;
En komt hij te sterven, dan wacht hem de hel:
Het lot van een mens aan zijn lichaam verkleefd."

Tekst 23
Aldus, hoe machtig Ka,s' ook was,
Verwierp hij zijn gemeen besluit
En zag, Hari steeds kwaad gezind,
Vergramd naar de geboorte uit.

Tekst 24
Of hij nu at, zat, lag of stond
Of rondliep in zijn ongeduld,
Steeds denkend maar aan Hrishikesh'
Zag hij 't heelal van Hem vervuld.

Tekst 25
Heer Brahmā, Shiva, wijz' en god
En Nārad' in één groot gedrang
Verschenen toen en loofden Hem
Die ieder schenkt wat hij verlangt.

De goden zeiden:

Tekst 26
Waarachtige, Waarheid Zelf, drievoudig waar,
O Oorzaak van waarheid, in waarheid gegaan,
O Waarheid van waarheid, O Waarheid in woord,
O Waarheid in wezen, bescherm ons bestaan.

Drievoudig waar: als Hoogste Godspersoon, 
als Opperziel in al wat leeft en als het alles doorstralende Brahman.

Tekst 27
Eén stam en twee vruchten, drie wortels heeft Hij,
Vier sappen, vijf zinnen, zes fasen van zijn,
Zeven basten, acht takken en negen maal 'n gat,
Tien blaren, twee vogels - de Oerboom van 't zijn.

Van deze vergelijking van de Heer met 
de Oerboom kan de gebezigde symboliek 
als volgt worden verklaard: twee vruchten: 
materieel geluk en verdriet; drie wortels: 
de drie leibanden van de stoffelijke 
natuur (onwetendheid, hartstocht en 
zelfbewuste goedheid); vier smaken: 
de vier doeleinden van het leven (ritualisme 
ter bevordering van een hogere 
wedergeboorte, economische ontwikkeling, 
zinsbevrediging en verlossing); 
vijf zinnen: gezicht, gehoor, reuk, smaak, 
tastzin; zes zijnsfasen: ontstaan, 
groei, volwassenheid, voortplanting, verval, 
vergaan; zeven basten: 
huid, bloed, spierweefsel, vet, bot, merg, 
sperma; acht takken: aarde, water, 
vuur, lucht, ether, geest, verstand en vals 
ego; negen gaten: de lichaamsopeningen; 
tien blaren: de tien verschillende vormen van 
"lucht" in het lichaam 
(inademing, uitademing, oprisping, gassing enz.). 
De twee vogels zijn de individuele ziel en de 
Opperziel in ieders hart.

Tekst 28
O Ene, o Oorsprong van 't ganse heelal,
Behoud en Behoeder van alles zijt Gij,
Uw Māyā verhult U voor 't oog van elkeen,
Maar wijzen zijn van die kortzichtigheid vrij.

Tekst 29
Hoewel Ge slechts Geest zijt vertoont G' U in Vorm
Terwille van al wat beweegt en wat niet:
In pure gedaanten vervuld van geluk,
Tot heil van de vrome, de schurk tot verdriet.

Tekst 30
O Lotusoog, Gij die slechts zuiverheid zijt,
Voor d'enkeling die met Uw voeten tot boot
De levenszee af wil, zoals g'openbaard,
Is zij maar een plasj' in de prent van een poot.

Tekst 31
O Stralende, zij nu die zelf deze zee,
Zo gruwelijk kolkend, zijn overgegaan - 
Uw gunst was het - legden de boot hier weer t'rug
Tot redding uit heel dit ellendig bestaan.

Tekst 32
Maar zij, Lotusoog, die beweren: "'k Ben vrij,
Onzuiver van hart en niet uit op Uw eer,
Door zelftucht hoog boven de wereld geraakt,
Uw voeten versmadend - die vallen weer neer.

Hier verklaren de goden dat het streven naar 
zelfverlossing (mukti) geen bestendig succes kan hebben,
in tegenstelling tot het streven naar het 
liefdevol dienen van de Heer (bhakti). 

Tekst 33
Zo vallen de Uwen, o Heer van het geluk,
Uit innige liefde tot U nooit van het pad:
Ze kennen geen angst, doordat Gij hen steeds behoedt,
En lopen hun vijanden over 't hoofd, o God.

Tekst 34
Geheel bovenaardse gedaanten neemt Gij aan,
De wezens tot heil in 't heelal door U geschraagd.
Ge leert hun de wegen van werk en zelfbedwang,
Van yog' en samādhi, dat ieder U behaagt.

Genoemde wegen zijn zijwegen waarlangs men 
zich naar de hoofdweg van bhakti kan begeven.

Tekst 35
Als Gij Uw verheven gedaante niet ontvouwt
Gaat kennisgebrek noch vals onderscheid teniet.
Ge toont U, van iedere eigenschap vervuld,
Degeen uķt en dņņr wie men eigenschappen ziet.

Zonder aanschouwing of kennis van Krishna's 
bovenzinnelijke gedaante, die in alle opzichten 
onweerstaanbaar aantrekkelijk is, komt niemand tot bhakti, 
die kennisgebrek en vals onderscheid wegvaagt.

Tekst 36
Getuige van alles, bespiegeling noch taal
Noch afleiding laat ook maar 't flauwste glimpje zien
Van Namen, gedaanten, geboort' en Spel van U:
Ze tonen zich slechts aan wie U volkomen dient.

Langs filosofisch theoretische weg (jnāna) 
leert niemand de Heer kennen zoals Hij is. 

Tekst 37
Wie hoort en vertelt en voortdurend is vervuld
Van d' algoede Namen en vormen van de Heer
En opgaat in dienst aan Zijn lotusvoetenpaar
Keert nimmer naar deze benauwde wereld weer.

Tekst 38
Gelukkig deez' aarde, straks van haar last bevrijd,
Bestuurder, dankzij Uw verschijnen op haar grond!
Gelukkig ook wij: in de hemel en benee
Zien w' Uw zalig voetspoor straks overal in 't rond!

Tekst 39
Voor deze geboorte, geboorteloze God,
Ziet niemand een oorzaak dan Uw vermaak en Spel;
Dus geenszins onwetendheid, Heer die redt van angst:
De oorzaak die zielen in dit bestaan beknelt.

Ook al heeft Krishna ouders, Hij wordt niet 
uit hen geboren als een mensenkind, maar verschijnt, 
zoals de Bhagavad-gitā zegt, uit eigen kracht (ātma-māyayā).

Tekst 40
Als Vis, als Schildpad, Paard en Zwaan, Everzwijn en Leeuwmens,
Brahmaan en Halfgod en ook Krijger kwam Gij beneden:
O Heer, red ons en de drie werelden als tevoren!
Verlos toch 'd aard', o grootste Yadu! Luidt onze bede.

In de genoemde goddelijke gedaanten en vele 
andere verscheen de Heer in vroeger tijden in de kosmos 
om de bewoners van de drie werelden 
(de helse, aardse en hemelse sferen) te redden.

Tekst 41
Gelukkig jij, moeder, want jij draagt in je schoot
Tot ons aller heil d' Alvervuld' in al Zijn macht.
Voor Kamsa geen angst dus: de Heer brengt hem ter dood,
De redder der Yadu's, die jij als Kind verwacht.

Krishna's ter dood brengen van een demon 
betekent dat Hij hem verlost van zijn lichaam en 
kwade geest, zodat de ziel het hogerop kan zoeken.

Shukadeva zei:

Tekst 42
Na hun gebeden tot het Kind,
De bovenzinnelijke Heer,
Keerden de goden achter Shiv'
En Brahmā naar hun woning weer.

&&&&&&&&&&
   
Hoofdstuk 3 - Waarin Heer Krishna op aarde komt.

Shukadeva zei:

Tekst 1
Toen kwam het hoogst gezegend uur:
Elk' invloed werkte willig mee
Bij 't rijzend teken Rohini - 
De sterren kenden pais en vree.

Rohini is Aldebaran in Taurus of Stier, 
het teken van vrede en genieten in de natuur. 
Het zijn overigens niet de sterren 
die Krishna's levensloop bepalen: het is Krishna 
die de sterrenloop bepaalt.

Tekst 2
De regenwolken dreven weg,
De hemel flonkerde van licht,
Weiland en delfgrond, dorp en stad
Boden een feestelijk gezicht.

Tekst 3
Rivieren stroomden helder klaar,
Vol lotussen was ieder meer,
In 't bloeiend woud bad elke bij
En vogel zingend tot de Heer.

Tekst 4
Een rein en strelend koeltje droeg
De geur van bloesems in het rond
Terwijl het heilig offervuur
Zijn vlam kalm in de hoogte zond.

Tekst 5
De angst van elk rechtvaardig mens
Voor Kamsa's tirannie vlood heen
En trommen bonkten in het zwerk
Nu d' Ongeborene verscheen.

Tekst 6
De hemelingen zongen luid
Of zonken biddend diep in trance,
Godinnen en de nimfenschaar
Begonnen aan een vreugdedans.

Tekst 7
De wijzen en het godenvolk
Strooiden bloemblaadjes naar benee
En zachtjes dreunde 't in de lucht
Als 't grommen van de golvenzee.

Tekst 8
Toen dan verscheen te middernacht - 
Diep duister maakte alles zwart - 
Uit Moeder Dev'ki, de godin,
Heer Vishnu, wonend in elk hart,
Zoals de maan in 't Oosten rijst
Uit wolkenrand en nevelflard.

Als Opperziel begeleidt Vishnu de individuele 
ziel in al haar incarnaties en verblijft met 
haar in het hart van elk nieuw 
lichaam dat ze te bewonen krijgt, 
geduldig wachtend tot ze zich iets van Zijn 
aanwezigheid zal aantrekken.

Tekst 9
Een stralende Jongen met lotusogen zoet,
Vierhandig, met kinkhoorn en scepter enzovoort,
Srivats' op Zijn borst en kaustubha aan Zijn hals,
Gehuld in het geel, als een regenwolk zo zwart …

Tekst 10
Oorhangers en hoofdtooi met goudberyl bezet,
Zijn haren in golven van diep doorgloeide pracht,
Met blinkende gordel en armbanden gesierd - 
Zo vond Vasudeva zijn Zoon daar in die nacht.

Vishnu draagt in Zijn vier handen de scepter 
der wereldheerschappij, het wiel der Wet, de 
kinkhoorn van de bovenzinnelijke 
klank (OM) en de lotus der liefdevolle toewijding. 
De srivatsa is een gouden lokje op Zijn borst, waarop Lakshmi, 
de Geluksgodin, als enige Haar hoofd mag neervlijen. 
De kaustubha is een bovenzinnelijke edelsteen. 

Tekst 11
Zijn ogen verwijd van verbazing toen hij zag
Dat Vishnu zijn Kind was, door blijdschap overmand,
Schonk hij in gedachten tot viering van dit feit
Zó tienduizend koeien aan de brahmanenstand.

Een prins als Vasudeva wordt geacht bij een 
zo heuglijk feit als de geboorte van een zoon de 
priesters onder geschenken te bedelven. 
De koe is een brahmanen-geschenk bij uitstek vanwege haar 
melk, waarmee een brahmaan zich bij voorkeur voedt. 
Doordat hij wegens zijn gevangenschap van de nodige 
middelen verstoken is, kan Vasudeva zijn 
enorme geschenk slechts in gedachten geven. 
Wanneer hij later door Krishna uit de gevangenis 
zal worden verlost, schenkt hij de koeien alsnog (45.28).
 
Tekst 12
Ten volle beseffend, van alle angst verlost,
Dat d' Opperheer lag daar, die met Zijn eigen gloed
't Geboortevertrek in een zee van licht herschiep,
Viel hij Hem met handen gevouwen blij ten voet.

Vasudeva zei:

Tekst 13
Voor mijn ogen aanschouw ik U,
Die ver staat boven de natuur,
O Heer die ieders hart doorgrondt,
O Vreugde Zelf, volkomen puur.

Tekst 14
De wereld met haar drieėrlei aard,
Die schepping van Uw eigen macht - 
Gij zijt geenszins daarin gegaan
Maar toch wordt Gij daarin gedacht.

Wanneer Vishnu in de wereld verschijnt lijkt 
Hij deel van haar uit te maken, maar Hij is 
altijd aan haar ontstegen.

Tekst 15
De elementen van de stof,
Verdeeld in krachten zonder tal,
Te kennen aan hun eigen aard,
Geven gestalt' aan 't gans' heelal.

De elementen behoren tot de materiėle sector 
van Vishnu's energieėn.

Tekst 16
Met hun verdelingen vereend,
Is 't of z' erin zijn opgegaan,
Maar dat is schijn omdat ze van
't Begin af aan apart bestaan.

Hoe ze zich ook met elkaar vermengen, de 
elementen blijven altijd de elementen.

Tekst 17
Zi wordt nu ook Gij, hoewel zichtbaar in de stof,
Op generlei wijze door 't stoff'lijke bepaald:
Het onderscheid binnen-en-buiten geldt niet U,
Die alles zijt, alles omvat en 't Al doorstraalt.

Tekst 18
Wie al wat hij waarneemt als werkelijk aanvaardt
En los van het Zelf ziet, valt buiten elk verband,
Want wie nog voor waar aanneemt wat is onderzocht
En loos is bevonden, beledigt zijn verstand.

Tekst 19
De wijzen verklaren dat wording en bestaan
En neergang uit U zijn, die geen verand'ring kent,
Noch invloed, noch aandrift; dat al wat hier geschiedt
Verzoend is in U, Heer, die 't Hoogste Brahman bent.

Tekst 20
Uit eigen vermogen verschijnt Ge blank van huid
Om hel, aard' en hemel tot onderhoud te zijn;
Van scheppende hartstocht doorvaren toon G' U rood;
En zwart van verdwazing slaat G' alles kort en klein.

Vishnu, Brahmā en Shiva, blank, goudrood en 
blauwzwart, heersen over de drie leibanden der stoffelijke natuur, 
die verbonden zijn met instandhouding, schepping en vernietiging.

Tekst 21
Teneinde de wereld te redden van gevaar,
O Heer der heelallen, verscheen Gij in mijn huis;
Gij zult hen verdelgen, die legers her en der,
Door talloze schertsvorsten aangevoerd - gespuis!

Tekst 22
Toen Kamsa, die schurk, van Uw komst hoord' als mijn Kind,
Ach, maakte hij blindelings al Uw broers van kant:
Vertellen zijn mannen hem nu dat Gij er zijt,
Dan stormt hij hierheen met een wapen in de hand …

Shukadeva zei:

Tekst 23
Toen Moeder Dev'ki bij haar Kind
In alles d' Allerhoogste zag
Vervluchtigde haar angst voor Kams' …
Ze bad tot Hem, een en al lach:

Devaki zei:

Tekst 24
Verborgen Oer-oorzaak, Alzijdige Gloed,
Steeds één, Absolute, die nooit iets verricht:
Degeen die de Veda aldus steeds beschrijft
Zijt Gij, Vishnu Zelf, Bron van 't Geestelijk Licht.

De Heer staat boven de wet van oorzaak en gevolg: 
daarom verricht Hij niets, maar speelt slechts.

Tekst 25
Wanneer na aeonen 't heelal wordt verwoest,
't Grofstoffelijk' in het subtiel' overgaat,
De dwingende Tijd het geziene uitwist,
Zijt Gij daar slechts, Shesha, die eeuwig bestaat.

De heelallen komen en gaan en komen en gaan. 
Bij hun verdwijnen gaat hun materie op in de gedaante van 
Vishnu, die subtieler dan het subtielste is. 

Tekst 26
Uw Spel, noemen wijzen de machtige Tijd,
Van oogwenk tot eeuw in 't heelal in de weer:
Voor U, die de stoff'lijke wereld bestiert,
O milde Voorzienigheid, leg ik mij neer.

Tekst 27
Een sterveling, bang voor de slang van de dood,
Vlucht overal heen, maar zijn angst wijkt niet t'rug;
Nu heeft hij Uw voetenpaar hier - groot geluk! - 
En slaapt hij in vrede … De dóód neemt de vlucht!

Tekst 28
O Heer, die Uw dienaars verlost van hun vrees,
Bescherm ons voor Ugrasen's gruw'lijke zoon.
Onzichtbaar zij voor het grofstoffelijk oog,
O God, Uw gedaante, aan zieners getoond.

Tekst 29
O Madhusudan', zorg toch dat
Die schurk niets van Uw komst verneemt:
Mijn angst voor Kamsa is zo groot
Dat ze me d' adem haast beneemt.

Devaki's angst voor Kamsa in tegenwoordigheid 
van de Heer wijst niet zozeer op een zwak geloof, 
maar op een panisch besef van de alles overschaduwende 
omvang van Kamsa's monsterachtigheid: het is voor haar haast onvoorstelbaar dat zelfs de Heer er iets 
tegen kan doen. Hoewel Vishnu's 
verschijning aanvankelijk haar angst wegvaagde 
(vers 23), laat de oplevende gedachte aan Kamsa 
haar even Vishnu's oppermacht uit het oog verliezen. 

Tekst 30
Trek Uw gedaante zo onaards
Meteen toch t'rug, o Opperziel,
Met die vier handen met die knots,
Die schelp, die lotus en dat wiel.

Tekst 31
Dat Gij, die in d' eindtijd het ganse heelal
Als niets in U opneemt, o Hoogste Godspersoon,
Nu hier uit mijn schoot zo op aarde verschijnt,
Alsof Ge een mens zijt - dat kąn toch niet gewoon …

De Alvervulde zei:

Tekst 32
In Svāyambhuva Manu's tijd
Noemd' u zich Prishni, kuise vrouw,
En Vasudev' was Sutapā,
'n Prajāpati voorbeeldig trouw.

Tijdens één dag van Brahmā, die 4.320.000.000 
aardse jaren duurt, verschijnen er veertien Manu's, 
waarvan de eerste steeds Svāyambhuva heet. 
We leven nu onder de zevende Manu, Vaivasvata, 
die al vóór Krishna's komst verschenen was. 
Prishni en Sutapā moeten volgens Vedische 
berekening al zo'n anderhalf tot twee miljard 
jaar vóór Krishna hebben geleefd. 
De Manu's zijn de aartsverwekkers en wetgevers 
der mensheid. (Het Nederlandse woord mens houdt 
verband met het Sanskrit woord manu.)

Tekst 33
Toen Brahmā u de opdracht gaf
Te zorgen voor veel nageslacht
Hebt u tezamen zelfbedwang
Door zinsbeteugeling betracht. 

Langdurige zinsbeteugeling verleent bovenmenselijke 
vermogens en trekt de aandacht van hogere wezens. 

Tekst 34
Regen verdroeg u, zonnebrand
En sneeuw en geselende wind.
Door ademtucht trok uit uw hart
Het vuil dat men in harten vindt.

Tekst 35
U voedd' u slechts met ijle lucht
En karig, neergedwarreld blad.
Zo was 't dat met sereen gemoed
U Mij toen om een zegen bad.

Tekst 36
Terwijl u beiden uiterst streng
Uzelf bedwong, gericht op Mij,
Ging er geteld in godentijd
Twaalf maal éénduizend jaar voorbij.
Een godenjaar duurt duizenden mensenjaren.

Tekst 37
Toek Ik de zelftucht, het geloof
En ook de liefde zag waarmee
U Mij uw volle aandacht schonk
Was Ik, o reine, hoogst tevree.

Tekst 38
Als Hoogste Zegenaar van al 
Kwam Ik zoals Ik nu verschijn
En vroeg u naar uw hartewens:
Die was dat Ik uw Zoon mocht zijn.

Tekst 39
Wel man en vrouw, maar kinderloos
En niet op zingenot bedacht
Verlangd' u geen verlossing toch: 
Zo werkt Mijn goddelijke macht.

Ook hier wordt de liefdevolle omgang met de Heer 
(bhakti) boven het streven naar verlossing (mukti) geplaatst.

Tekst 40
Ik schņnk die zegen van een Zoon,
Aan Mij gelijk, en ging vandaar.
Teneind' uw wens vervuld te zien
Genoot u daarna van elkaar.

Tekst 41
Daar Ik ter wereld niemand zag
Als juist u twee zo mild en goed
Kwam Ik op aard' als Prishnigarbh'
En werd door u toen opgevoed.

Tekst 42
En nog een keer uit u tezaam,
Aditi toen en Kashyapa,
Verscheen Ik weer, en wel als Dwerg,
Vandaar bekend als Vāmana.

Tekst 43
En nu is het, o Moederlief,
De derde keer dat u Me ziet
Geboren als uw eigen Zoon -
Zo is het ja, en anders niet.

Tekst 44
Vierarmig toon Ik Mij aan u
Opdat U Mij als God herkent,
Want zag u Mij als mensenkind,
Hoe wist u dan dat Ik het ben?

De vierarmige Vishnu- of Nārāyana-gedaante 
is voor de klassieke Vedische gelovige de oergedaante 
van de Opperheer. In de na het Vedisch brahmanisme 
geopenbaarde Krish(n)a-bhakti wordt Vishnu 
als een der talloze Godsdelen van Krishna gezien 
in plaats van andersom.

Tekst 45
Mij steeds beschouwend als uw Zoon
En als het Brahman tegelijk
Bereikt u, door uw liefde vrij,
Mijn bovenwerelds koninkrijk.

Shukadeva zei: 

Tekst 46
Na deze woorden zeeg Hari,
De Welvervuld', en voor het oog
Van beide ouders was 't niet God
Maar 'n Mensenkind dat daar bewoog. 

Tekst 47
Toen Vasudev', daartoe gedrongen door de Heer,
Zijn Zoon wilde pakken om met Hem weg te gaan
Kwam even onaards uit Yashodā, Nanda's vrouw,
Als kind Yogamāyā op deze wereld aan.

Tekst 48
De wachters, door haar in een toverslaap gebracht,
De burgers ook, sloten hun ogen allemaal;
De oersterke poortdeur, daarachter nog een hek,
Vergrendeld met balken en kettingen van staal…

Tekst 49
Week dadelijk t'rug als het duister voor de zon
Toen Vasudev' snel met zijn Zoon de nacht in ging.
Uit grommende wolken kwam regen stromend neer,
Die Shesh', hen beschuttend, op al Zijn koppen ving.

De bovenzinnelijke Slang Ananta Shesha, Vishnu's 
eerste Godsdeel, bood Krishna en Zijn mensenvader 
speels bescherming tegen het noodweer, dat uiteraard 
door Krishna Zelf was opgewekt. 

Tekst 50
Terwijl onophoudelijk 't hemelwater viel
En storm de Yamunā met bulderend gebonk
Deed golven en schuimen, bood plots de stroom een pad,
Zoals eens de zee aan Heer Rām' de ruimte schonk.

De Yamunā golfde en schuimde in de hoop Krishna's 
lotusvoeten te kunnen aanraken. Toen de Avatāra Rāma 
Zijn Gemalin Sitā van Lankā wilde weghalen, 
waarheen Ze ontvoerd was, stond de oceaan die 
Lankā van India scheidt Hem toe een brug van 
drijvende stenen naar het eiland te bouwen.

Tekst 51
Toen Vasudev' eind'lijk bij Nanda's huis aankwam
Trof hij alle koejerders slapend op hun rug.
Hij legde 'r het Kindje stil bij Yashodā neer
En ijlde van daar met haar dochtertje terug.

Tekst 52
Hij stopte 't meisj' in Dev'ki's bed,
Legde zichzelf de boeien aan
En zat daar weer zoals voorheen
Alsof hij niet was weggegaan.

Tekst 53
Moeder Yashodā, Nanda's vrouw,
Wist dat ze 'n kind gekregen had,
Maar uitgeput in slaap geraakt
Besefte ze niet hoe of wat.
   
&&&&&&&&&&

Hoofdstuk 4 - Waarin Yogamāyā aan Kamsa's greep 
ontglipt en de vorst der Bhoja's de strijd met 
Heer Vishnu aanbindt.

Shukadeva zei:

Tekst 1
De buiten- en de binnenpoort
Waren vergrendeld zoals eerst…
Toen 't huilen van een kind opklonk
Kwamen de wachters opgeveerd.

Tekst 2
Dadelijk bij de Bhoja-vorst
Berichtten ze 'm dat in die nacht
't Kind was gebaard door Devaki
Waarop hij angstig had gewacht.

Tekst 3
Meteen schoot hij uit bed en riep:
"Daar slaat mijn doodsuur!" Als verdoofd
Tolde hij naar het kraamvertrek,
Het haar in pieken om zijn hoofd.

Tekst 4
"Ach beste broer," zei Devaki,
Vol smart, maar altijd nog godin,
"Dit meisj' is voor je zoon bestemd
Als vrouw - haar doden heeft geen zin.

Tekst 5
"Veel kleintjes stralend als het vuur
Heb jij, o broer, door 't Lot ontzind
Al uit het leven weggerukt …
Laat me dit meisj' als enig kind!

Tekst 6
"Ben ik je jongste zuster niet,
Beroofd van al haar kind'ren, heer?
Zul je dan mij, arm en berooid,
Dit laatste kind niet laten meer?"

Tekst 7
Hoe deerniswekkend Devaki
Ook smeekte - 't meisje aan haar borst -
De wreedaard gaf haar slechts een grauw
En rukte 't uit haar armen los.

Tekst 8
Door zelfzucht van gevoel beroofd
Greep Kamsa 't wichtje zwak en teer
Met één vuist bij de voetjes vast
En smeet het naar de tegels meer.

Tekst 9
Maat 't kind ontglipt' en vloog omhoog:
Als Vishnu's zuster zag men haar
Achtarmig in het hemelruim -
In elke hand droeg ze gevaar.

Tekst 10
Als een godin gekleed, getooid,
Gezalfd met sandel en omkranst,
Hield z' in haar handen pijl en boog,
Knots, kinkhoorn, wiel, zwaard, schild en lans.

Tekst 11
Aanbeden door de apsarā's,
Gandharva's, siddha's, chārana's,
De kinnara's en uraga's,
Met offeranden, sprak z' aldus:

De genoemde wezens zijn nimfen, volmaakte yogi's, 
gevleugelde zangers, hemelse slangen enz.

Māyā zei:

Tekst 12
Wat heeft mijn dood voor jou voor zin?
Geboren is Hij die jou doodt!
Jij dwaas, je oude Vijand leeft!
Breng nu geen kleintjes meer in nood.

Kamsa vocht in een vorig leven al tegen Vishnu 1.68.
 
Shukadeva zei: 

Tekst 13
Hierna bleef Māyā welvervuld
Op aard' als de godin van al,
Geėerd in menig heiligdom,
Geloofd met namen zonder tal.

Zie voor een aantal van deze namen 2.11-12.

Tekst 14
Toen Kamsa Māyā had gehoord
Stond hij verbijsterd. Snel bevrijdd'
Hij Vasudev' en Devaki
En zei, een en al need'righeid:

Kamsa zei: 

Tekst 15
Ach zusterlief en zwager, ach!
't Is waar, ik heb, door kwaad verdwaasd
't Ene na 't and're kind gedood -
Een rākshasa lijk ik wel haast …

Tekst 16
Meedogenloos, van vriend en bloed
Vervreemd, vraag ik: Voorwaar,
Welk lot wacht mij, levend al dood,
Als een brahmanenmoordenaar?
 
Tekst 17
Maat 't is niet slechts de mens die liegt,
De hemel liegt soms even boos!
'k Geloofde wat die stem me zei -
Daardoor doodd' ik mijn zusters kroost.

De stem: 1.34

Tekst 18
Toe beste mensen, niet getreurd,
Hun eigen lot treft jullie zoons.
Het is van Hogerhand gewild
Als men niet meer tezamen woont.

Tekst 19
Van klei gebakken huisgerei
Zien we verschijnen en vergaan:
Zo niet de ziel, die altijd blijft,
Zoals de klei zčlf blijft bestaan.

Tekst 20
Iemand die dit niet onderscheidt
Beschouwt alleen zijn lijf als waar:
Aan d' ene vast, van d' and're los,
Blijft hij maar rondgaan in samsār'.

Tekst 21
Al heb ik dan je zoons gedood,
O zegenrijke, treur maar niet,
Want ieder krijgt zijn eigen deel
Zoals de hemel het gebiedt.

Tekst 22
Zolang elk die zichzelf niet kent
Denkt van "ik dood", "ik word gedood",
Zo lang geldt voor zo'n blinde dat
Hij lijden doet of lijden moet.

Shukadeva zei:

Tekst 23
"O Vasudeva, Devaki,
Redders van zondaars - u all' eer!
Vergeef mijn wandaden," zei Kams'
En viel in tranen voor hen neer.

Tekst 24
Er zeker van dat Māyā hem
De volle waarheid had onthuld
Maakte hij snel hun boeien los,
Van broederliefde weer vervuld.

Tekst 25
Doordat hij huilde van berouw
Was Dev'ki's boosheid al gezwicht
En Vasudev' bedaarde ook.
Ze zei, een lach op haar gezicht:

Devaki zei:

Tekst 26
Zo gaat het, o verheven heer,
In het lichamelijk bestaan.
Uit blindheid maakt men onderscheid:
"Mijn!", "Zijn!" beweert men in zijn waan.

Tekst 27
Vol hebzucht en begoocheling,
Ellend' en vreugde, vrees en nijd
Doodt men elkaar doordat men God
Niet kent door al dat onderscheid.

Shukadeva zei:

Tekst 28
Na Devaki's vergiffenis
Zo zuiver en zo mild van zin
Vroeg Kams' verlof te mogen gaan
En liep hij blij 't paleis weer in.

Tekst 29
Aan 't einde van die bange nacht
Riep hij zijn raadslieden bijeen
En zei wat Yogamāyā hem
Onthuld had toen z' aan hem verscheen.

Tekst 30
Nadat ze 'm hadden aangehoord
Zei 't duivelspak, vol haat en nijd,
De vijanden van 't godenvolk,
Niet uitblinkend in schranderheid:

De demonen zeiden:

Tekst 31
O Bhoja-vorst, als dat zo is
Dan is er geen dorp of veld
Een kind van net tien dagen oud
Of al zijn dagen zijn geteld!

Tekst 32
De goden zijn tot niets in staat,
Doodsbang als het weer vechten wordt:
Ze weten zich geen raad wanneer
Er van uw boog een pijl aansnort!

Tekst 33
Geteisterd door uw pijlenhoos,
Die moordend rondstoof her en der,
Dachten z' alleen: "Hoe red ik mij!"
En vluchtten van het veld van eer.

In een vorige demonische incarnatie dreef Kamsa de goden door zijn krijgsgeweld op de vlucht.

Tekst 34
Handen gevouwen stond de helft,
Wapens verloren, heel gedwee;
D' andere, met het haar omlaag,
De kleren los, riep ach en wee.

Het losmaken van het op het hoofd samengebonden 
haar en van de kleding is een teken van overgave.

Tekst 35
U spaart elkeen die niet meer weet
Wat wapens zijn en zielsbenauwd,
Zijn kar kapot, zijn boog in twee,
Alleen maar denkt aan lijfsbehoud.

Tekst 36
De goden? Dreigt er geen gevaar,
Dąn snoeven ze, dan zijn ze trots!
Hari? Die schuilt in ieders hart!
Shiv'? Die verstopt zich in het bos!
Indra? Die slappeling! Brahmā?
Die mediteert er maar op los!

Dit duivelse gesnoef poogt te verbloemen 
hoe machtig de genoemde zijn. Hari is Vishnu 
Zelf als Opperziel in ieders hart, ook in dat van de 
demonen. Shiva brengt era na era mediterend door op de beboste berg Kailāsa, totdat hij te bestemder 
tijd het hele universum verwoest met 
inbegrip van de brallende demonen. Indra 
doodde met zijn bliksem de grootste 
aller giganten, Vritra, maar heeft een zwak 
voor godinnen, dat hem hier kennelijk aangewreven wordt. 
Brahmā zit inderdaad veelal in meditatie, maar is 
en blijft de schepper van zowel de goden als de demonen.

Tekst 37
Doch daar ze u vijandig zijn
Mag u hen niet laten begaan:
Ze moeten uitgeroeid. Zeg "Ja!"
En wij gaan er al achteraan!

Tekst 38
Zoals een verwaarloosde ziekt' in iemands lijf
Zodra z' eenmaal uitbreekt door niets meer wordt beperkt
(Zoals ook de zinnen, wanneer te laat beheerst)
Zo temt men geen vijand wiens kracht stil is versterkt.

Tekst 39
't Is Vishnu die de goden schraagt
En in wie d' eeuw'ge Wet verwijlt,
Die draait om Veda, koe, brahmaan,
Zelftucht en offers rijk en mild.

De Veda is door Vishnu aan Brahmā geopenbaard. 
Brahmanen zijn priesters die de mensheid aan de 
hand van de Vedische kennis en 
rituelen steeds verder helpen in het leven, 
tot ze Vishnu ontmoeten en daardoor 
aan dood en wedergeboorte ontstijgen. 
Men ontmoet Vishnu door Zijn genade, 
die men aanhaalt door het leiden van een 
offervaardig bestaan. De offergaven 
die Vishnu het liefst zijn worden bereid in 
geklaarde boter (ghi), het meest 
hoogwaardige kookmedium, dat men maakt van 
de melk van het goedaardigste dier, 
Moeder Koe (zie vers 40). 

Tekst 40
 O koning, laat ons doden dan
Alle brahmanen en hun soort,
Elk' offeraar, asceet en koe,
Wier melk geklaarde boter wordt.

Tekst 41
Brahmanen, Veda's en de koe,
Zelftucht, beheersing, eerlijkheid,
Offers, goedheid, geduld, geloof
Zijn Vishnu's lichaam wijd en zijd.

Tekst 42
Hij, d' Opperheer in ieders hart,
Is duivelsvijand nummer één.
Ja, alle goden zijn uit Hem,
Ook Shiv' en Brahmā - iedereen.
Door hen te doden allemaal - 
Ja, zó verslaat men Hem alleen.

Shukadeva zei: 

Tekst 43
Kams' overwoog de slechte raad
Van zijn trawanten en besloot,
In Yama's tijdsbestel verstrikt:
"Brahmanen, jullie wacht de dood!"

Tekst 44
En de demonen, die van vorm
Verand'ren konden, tuk op kwaad,
Beval hij: "Doe de sādhu's leed!"
En ging 't paleis in na die daad.

Het vermogen tot verandering van de 
lichamelijke vorm is in iedereen aanwezig. 
Het is een van de acht siddhi's of volmaaktheden, die men zich door langdurige 
zelftucht kan verwerven. Voorbeelden van andere 
siddhi's zijn: over water lopen, blinden ziende maken, 
water in wijn veranderen. Siddhi's zijn niet 
noodzakelijkerwijs goddelijke verworvenheden, 
want blijkens dit vers kunnen ook demonen zich 
hen eigen maken.

Tekst 45
Zij nu, hartstochtelijk van aard
En in hun domheid dwaas en zot,
Vervolgden 't sādhu-volk terwijl
De dood hčn op de hielen zat.

Sādhu's, zuivere dienaren van God, zijn 
onsterfelijk, omdat ze niet wedergeboren hoeven te worden 
en dus niet opnieuw hoeven te sterven. Demonen die sādhu's 
willen doden staan in feite zichzelf naar het leven: 
hun zucht tot doden toont aan dat ze geloven in de dood - 
en als gevolg van deze instelling zijn ze gedoemd te sterven.

Tekst 46
O koning, die de groten deert
Verwoest al 't goede dat hij heeft:
Gezondheid, schoonheid, roem, geloof,
De zegen dat hij hemels leeft.

&&&&&&&&&&

Hoofdstuk 5 - Waarin Krishna's geboortefeest 
wordt gevierd en Vasudeva Nanda waarschuwt.

Tekst 1
Na de geboorte van zijn Zoon
Nodigde Nanda, rein en wel
En fraai gekleed, de priesters uit,
Door vadervreugde overstelpt.

Tekst 2
Met menig klinkend smeekgebed
Volgden ze 't oude ritueel
Van de geboorte: zowel god
Als voorvader ontving zijn deel.

Tekst 3
De priesters schonk hij koeien toen,
Tweehonderdduizend, rijk getooid,
En zeven bergen sesamzaad
Met goud en edelsteen bestrooid.

Het wegschenken van zo veel koeien door één 
mens is bijna even onwaarschijnlijk als het 
bezitten van zo veel vee. 
Nanda's onvoorstelbare rijkdom is te danken 
aan de omstandigheid dat in de persoonlijke 
aanwezigheid van God alles mogelijk is.

Tekst 4
Het stoff'lijke wordt rein door tijd,
Door bad en wassing, rite en tucht,
Door offergaven en door vreugd' -
De ziel echter door zelfinzicht.

Door tijd: bijvoorbeeld de aarde; door bad: 
het lichaam; door wassing: vaatwerk, kleding; 
door tucht: de zinnen; 
door offergaven: het wereldsgezinde hart; 
door vreugde: de geest. De ziel wņrdt niet rein maar ģs rein, hetgeen echter 
moet worden beseft door zelfinzicht, 
dat men verkrijgt door meditatie op Brahman - 
de lagere weg - of door overgave 
aan de Hoogste Godspersoon - de hoogste weg. 

Tekst 5
Vertellers spraken zegenrijk
Van goden, vorsten, wat al niet,
Terwijl bij zang en tegenzang
De trom zich duchtig horen liet.

Tekst 6
Heel Vraja was brandschoon en rein:
Poort, erf en binnenhuis versierd
Met bloemenslingers, mangoblad
En wimpels, werd er feest gevierd.

Tekst 7
Koe, stier en kalf werden bewerkt
Met olie, geelwortel en krijt,
Getooid met bloem en pauweveer,
Een goudsnoer om hun hals gevlijd.

Tekst 8
Een tulband glanzend op het hoofd,
In kostelijke feestkledij,
Liepen de koeherders te hoop,
Hun armen vol met allerlei.

Tekst 9
De herdersvrouwen, blij omdat
Yashodā 'n Zoontje had gebaard,
Dosten zich allerheerlijkst uit
Met sieraden en ogenzwart.

Tekst 10
Hun lotusschoon gezicht verlucht
Met kunkumpoeder en saffraan,
Hun borsten deinend van de haast,
Droegen ook zij geschenken aan.

Tekst 11
Terwijl ze draafden met hun oorbellen en hun sari's,
Naar Nanda's huis, viel uit hun haren een bloesemregen:
Hoe heerlijk mooi waren de gopi's zoals men dansend
Hun ronde borsten en hun sieraden zag bewegen.
 
Tekst 12
"Bescherm Hem lang!" baden ze God,
Besprenkelden het kleine Kind
En zongen liederen tot eer
Van Hem die geen geboorte kent.

De vrouwen bidden God om bescherming van Krishna,
niet wetend dat Vishnu, tot wie ze zich richten, 
identiek aan Hem is. Deze onwetendheid van de 
liefderijke gopi's ademt een komische gelukzaligheid.

Tekst 13
Op 't grote feest in Nanda's huis
Klonk trommelslag en hoorngeschal
Ter ere van d' Oneindige,
Krishna, de Heer van het heelal.

Tekst 14
Water en wrongel vlogen rond:
De herders smeten blij van zin
Elkaar met yoghurt naar het hoofd,
Smeerden elkaar met boter in.

Tekst 15
In zijn grootmoedigheid gaf Nand'
Aan zangers, dansers, iedereen
Die 't van zijn kunsten hebben moest
Sieraden, kleren, koeien mee.

Tekst 16
Zo eerde hij hen allemaal
Met velerlei gepast genot
Terwille van zijn eigen Zoon,
Tot vreugde van Heer Vishnu, God.

Evenals de vrouwen weet Nanda niet dat 
zijn Zoon en de Heer identiek zijn.

Tekst 17
De zegenrijke Rohini,
Door Nanda en zijn vrouw geėerd,
Ging vlijtig rond, goddelijk schoon,
Met krans en halsjuweel gesierd.

Tekst 18
Sindsdien was Nanda's Vraja vol
Van weelde, rijkdom en gewin:
Het was doordat Hari er woond'
Het speeloord der geluksgodin.

De geluksgodin, Sri of Lakshmi, is de Gemalin van Vishnu.

Tekst 19
Na 'n wacht te hebben aangesteld
Trok Nanda naar Mathurā toen,
O beste van het Kuru-huis,
Om Kamsa 't jaargeld te voldoen.

Tekst 20
Horend dat Nand', zijn goede vriend,
Was aangekomen in de stad
En zijn belasting had betaald
Ging Vasudev' naar hem op pad.

Tekst 21
Toen Nanda 'm eensklaps voor zich zag
Was zijn verheugenis zo groot
Dat hij zijn boezemvriend van liefd'
Onstuimig in zijn armen sloot.

Tekst 22
Volop verwelkomd en geėerd
En ondervraagd hoe 't met hem ging
Vroeg Vasudeva naar zijn Zoons,
Want hij dacht aan geen ander ding.

Niet alleen Krishna is Vasudeva's Zoon; 
ook Krishna's eerste Godsexpansie Balarāma, 
geboren uit Rohini, die uit 
veiligheidsoverwegingen bij Nanda woont, is zijn Zoon.

Vasudeva zei:

Tekst 23
Wat een geluk, broeder, dat jij,
Steeds kinderloos, nu j' ouder bent,
Terwijl je haast geen hoop meer had
Toch met een Jongen bent verwend.

Tekst 24
Wat treffen we 't hier in samsār' -
Alsof w' opnieuw geboren zijn -
Zo oog in oog! Het lukt niet vaak
Zijn dierbaren weer eens te zien!

Tekst 25
Vrienden wier werk verschillend is
Blijven daardoor niet steeds bijeen:
Zo stuwt de stroom van de rivier
Ook 't hechtste drijfhout ver uiteen.

Tekst 26
Dat grote bos waar je nu zit
Temidden van je vriendenschaar -
Is 't veilig en gezond voor 't vee?
Heb je goed groen en water daar?

Tekst 27
Hoe gaat het, broeder, met mijn Zoon,
Door jullie allebei bemind,
Daar met Zijn moeder in jouw huis,
Denkend dat jij Zijn vader bent?

Nanda weet niet dat Krishna Vasudeva's Zoon is. 
Door naar het welzijn van de Jongen te vragen 
van wie Nanda wčl weet dat Hij Vasudeva's Zoon is, 
namelijk Balarāma, vraagt Vasudeva indirect 
ook naar het welzijn van Krishna.

Tekst 28
't Drievoudig doel dient nagestreefd
Als men het vrolijk samen doet,
Maar leeft men eenzaam in verdriet
Dan doet die inspanning geen goed.

Het drievoudig doel bestaat uit ritualisme 
(dharma) terwille van de gunst der goden, welstand (artha) dankzij deze gunst en 
zingenot (kāma) dankzij deze welstand.

Nanda zei:

Tekst 29
Ach, Kamsa doodde zo veel zoons
Die Devaki je had gebaard…
En d' ene dochter, 't jongste kind,
Ging dadelijk al hemelwaarts.

Tekst 30
Ja, d' Ongeziene leidt elkeen:
Hij woont in 't diepste van elk hart,
Maar tegelijk is geen zo hoog …
Wie dat beseft raakt niet verward.

Vasudeva zei:

Tekst 31
Je hebt de vorst zijn geld betaald,
Hier blijven dient geen enkel doel,
J' hebt mij gezien, ga gauw naar huis,
Want ik speur onraad in Gokul'.

Shukadeva zei:

Tekst 32
Op Vasudeva's goede raad
Bestegen Nanda's herders vlug
Met zijn verlof hun ossenkar
En reden naar Gokula t'rug. 

&&&&&&&&&&

Hoofdstuk 6 - Waarin Putanā kleine Krishna aan 
haar vergiftigde borst laat drinken en door 
Hem verlost wordt.
 
Shukadeva zei:

Tekst 1
Op weg naar huis dacht Vader Nand':
"Zei Vasudev' dat zomaar? Nee!"
En voor het dreigend onheil bang
Zocht hij zijn toevlucht bij Hari.

Tekst 2
In Kamsa's opdracht zwierf door stad
En dorp en plattelandsgehucht
De gruwelijke Putanā:
Kinderen doden was haar lust.

Tekst 3
Waar men geen acht slaat op het woord
Van Hem die Zijn getrouwen helpt
En dat voor kwaad en leed behoedt -
Daar hebben boosdoeners vrij spel.

Zoals blijken zal, heeft geen enkele 
boosdoener vrij spel in het godvruchtige herdersdorp.

Tekst 4
Eens neergedaald in Nanda's dorp
Nam Putanā, die gaan en staan
Kon waar ze wou, ook in de lucht,
Een beeldschone gedaante aan.

Er worden op het pad naar zuivere bhakti 
achttien struikelblokken onderscheiden. 
Putanā vertegenwoordigt het eerste: dat 
van de valse leraar, die zijn leerling 
geen nectar maar vergift toedient.

Tekst 5
Met vlechten doorvlochten met bloeiende jasmijn,
Met borsten en heupen te vol haast voor haar leest,
Met flonkerend' oorbellen zag men haar daar staan,
Het mooie gezichtje door gitzwart haar omlijst.

Tekst 6
Zoals z' ieder toelachte met haar zachte blik,
Waarmee z' alle aandacht der dorpelingen trok,
Zoals ze daar straalde, een lotus in de hand,
Dacht men: Daar komt Lakshmi, naar Haar Gemaal op zoek.

Tekst 7
Op 't doden van kleintjes belust, vond ze vanzelf
Bij Nanda in huis 't Kind dat ieder kwaad beslecht,
Verhuld in Zijn heerlijkheid, die geen einde kent,
Als stil smeulend vuur waar een flintertj' as op ligt.

Tekst 8
Beseffend dat zij 't was, de kindermoord'nares,
Hield d'Opperziel d' oogjes dicht als een kind dat slaapt.
Het monster nam d' Eind'loze tot hįįr eind' op schoot,
Zoals men uit domheid een slang als touw opraapt.

Tekst 9
Venijnig van zin maar hoogst moederlijk van daad
En zoals een zwaard door een sierschede verhuld,
Een stralende schoonheid daar in hun eigen huis -
Zo zagen de moeders haar, van ontzag vervuld.

Tekst 10
De gruwel stak 't Kind, dat z' op schoot genomen had,
Haar moordende borst in het mondj', in gif gebaad …
De Heer echter kneep er met beide handjes in
En zoog zowel 't gif als haar leven weg - woest kwaad.

De Heer is zonder woede, maar toont soms woede 
uit mededogen jegens degeen die haar nodig heeft.

Tekst 11
Ze jammerde: "Los, laat me los, genoeg, genoeg!"
Tot Krishna, die 't leven uit al haar leden zoog.
En rondslaand met armen en benen kreet ze 't uit,
Met puilende blik, terwijl 't zweet te voorschijn vloog.

Tekst 12
Haar jankend geloei joeg in vlagen over d' aard'
En schokte de bergen, de sterren in het zwerk
En echode rond in de hel en overal - 
En geen die niet viel als door 'n bliksemschicht bewerkt.

Tekst 13
Haar borsten gefolterd gaf Putanā de geest:
Met armen en benen en 't haar wijd uitgespreid,
Wijdopen haar mond, weer veranderd in een heks,
Als Vritr' in het bliksemvuur, sloeg ze neer - languit.

Tekst 14
Haar lijf verpletterd' in zijn val,
Mijn waarde vorst, iedere boom
Over een afstand van twaalf mijl -
Hoe groots was dat! Hoe ongewoon!

Tekst 15
Elk neusgat leek een diepe grot,
Van koper leek haar woeste haar,
Ploegijzers leken tand en kies,
Reuzenkeien haar borstenpaar.

Tekst 16
Elk' oogkas was een diepe put,
Een zandbank elke reuzenzij,
Haar buik een drooggevallen poel,
Een dam elk' arm en voet en dij.

Tekst 17
D' aanblik van 't lijk beangstigde
De herders en hun vrouwen daar,
Wier hart en hoofd en oren al
Geschokt waren door 't woest misbaar.

Tekst 18
Het Kind zat op de reuzenborst
Te spelen of 't er niets toe deed:
De herderinnen schoten toe
En haalden 'T bevend naar benee.

Tekst 19
Met Rohini en Yashodā
Weerden de vrouwen elk gevaar
Van 't Kereltje door 'T onder meer
Te waai'ren met een koeiestaart.

Tekst 20
Het werd met koeiepis gebaad,
Met koeiehoevenstof besmeerd
En op twaalf plekken aangeraakt
Met mest in naam van d' Opperheer.

De koe is aan Vishnu en in het bijzonder aan 
Krishna gewijd. De twaalf met koemest aangeraakte 
plekken bevinden zich op hoofd, armen en 
bovenlichaam. Bij elke aanraking wordt een 
mantra uitgesproken die een van Krishna's 
namen eert, bijvoorbeeld "OM Vāsudevāya namah" 
(eer aan de Heer, Vasudeva's Zoon) of 
"OM Vishnave namah" (eer aan Heer Vishnu).

Tekst 21
De gopi's deden āchaman',
En bija-nyās' op elke hand
En op het lijf, eerst bij zichzelf
En daarna bij de kleine Vent.

Āchamana is een rituele reiniging waarbij 
men onder het uitspreken van mantra's 
druppels Gangeswater opslurpt en het lichaam 
ermee besprenkelt. Bija-nyāsa komt overeen 
met de handeling beschreven in de voorgaande toelichting.

De gopi's zeiden:

Tekst 22
Bescherm' Aja Je beentjes klein, Manimān Je knietjes,
Je dijtjes Yajn', Achyut' Je heupjes, Je buikj' Hay'griva,
Je hartje Keshav', Ish' Je borstje, Je halsje Ina,
J' armpjes Vishnu, Je mondj' Urłkram', Je bolletj' Ishvar'.

De in vers 22-26 genoemde Beschermers zijn 
Godsdelen en Avatāra's van Vishnu/Krishna. 
e betekenis van Hun Namen wordt gegeven in de 
Verklaring van namen en termen.

Tekst 23
Dat Chakri vņņr en Heer Hari met Zijn strijdknots achter,
Opzij Ajana, zwaargewapend, die Madhu doodde,
Uit alle hoeken Urugāy' en Upendra boven,
Garud' op aard' en Haladhar' Je rondom behoeden.

Tekst 24
Dat Hrishikesh' Je zinnen hoed'
En Nārāyan' Je levensgeest,
De Heer van Shvetadvip' Je hartj'
En Yogeshvar' Je denken 't meest.

Tekst 25
Bescherme Mādhava Je slaap,
De Hoogste, Bhagavān, Je ziel,
En Prishnigarbha Je verstand
En Govinda Je kinderspel.

De naam Bhagavān, Alvervulde, geeft het 
hoogste aspect van Krishna aan. Het eerste 
boek van het Bhāgavata Purāna zegt (3.28): 
eta chāmsha-kalāh pumsah / krishnas tu bhagavān svayam. 
"Al deze Godsdelen zijn uit Krishna, 
die de Alvervulde Zelf is." Vandaar dat Bhagavān 
de zķel beschermt. Als Bhagavān hééft de 
kleine Krishna overigens geen ziel: Hij ģs niets 
anders dan Ziel, sac-chid-ānanda-vigraha, 
de onvergankelijke Gedaante van albewuste Gelukzaligheid.

Tekst 26
Bescherme Sri's Heer J' als Je loopt,
Vaikuntha J' als Je ergens zit
En als Je pret maakt Yajnabhuk,
Voor wie elk kwaad gesternte vliedt.

Tekst 27
De yātudhani's, dākini's,
Kinderkwelsters en kushmānda's,
Bhuta's, preta's, vināyaka's,
Pichācha's, yaksha's, rākshasa's …

Tekst 28
Kotarā, Revati, Jyeshthā,
Putanā, Mātrikā bijeen,
De dol en dom makende schaar,
De kwelgeesten van lijf en zin …

Tekst 29
De onheilstichters met hun keet,
De schrik van jong en oud tezaam -
Ach mogen z'allemaal vergaan
In doodsangst voor Heer Vishnu's Naam!

De in vers 27-29 genoemde wezens zijn 
allerlei kwelgeesten, boze feeėn, spoken, 
zwarte magiėrs en heksen, die machteloos 
staan tegenover de Heilige Naam.

Shukadeva zei:

Tekst 30
Zo door de gopi's welbeschermd -
Wat waren z' aan het Kind gehecht! -
Kreeg Het Yashodā's moederborst
En werd te slapen neergelegd.

Als Alvervulde had Krishna melk noch slaap nodig. 
Hij liet Zich vertroetelen om de vrouwen 
in staat te stellen het hoogste niveau van bhakti 
te verwerkelijken.

Tekst 31
De koeherders met Vader Nand',
Die zich naar Vraj' hadden gehaast,
Stonden bij 't zien van Putanā's
Reusachtig lichaam stomverbaasd.
De koeherders zeiden:

Tekst 32
Die Vasudeva moet beslist
Een rishi of een yogi zijn,
Want wij zijn hier getuige van
Het onheil dat hij heeft voorzien.

Shukadeva zei:

Tekst 33
De herders hakten 't lijk kapot
En smeten 't stuk na stuk aan kant,
Bedekten 't met een takkenbos
En staken 't daarna ferm in brand.

Bedenken we dat het lijk een lengte van 
twaalf mijl had (vers 14), dan is het 
menselijkerwijs onvoorstelbaar dat Nanda 
en zijn mannen het zo kwiek kapothakten 
en in brand staken als de tekst lijkt aan te geven. 
Normaal zou zo'n karwei maanden, 
o niet jaren in beslag hebben moeten nemen. 
Het is verstandig te geloven dat de 
wonderbaarlijke bemoeienis van God Zelf 
met Putanā en het herdersdorp van de gigantische 
lijkopruiming licht werk heeft gemaakt.

Tekst 34
Van 't laaiend lichaam dreef de geur
Van aloė, één zoete vleug,
Want Krishna had er al het kwaad
Uit weggedronken in één teug.

Tekst 35
De kinderdoodster Putanā,
Die duivelin verzot op bloed,
Gaf 't Kind haar dodelijke borst
Maar kreeg daardoor het hoogste goed.

Tekst 36
Hoe zal 't dan hen die steeds vol liefd'
Aan Krishna 't allerbest' afstaan
Als moeders aan hun troetelkind -
Hoe zal 't die vrouwen dan niet gaan?

Tekst 37
Zijn voeten, Zijn getrouwen lief,
Door de geprezenen geėerd,
Beroerden 't lijf van Putanā -
Hij zette z' op haar borst, de Heer …

De aanraking van Krishna's lotusvoeten redt van 
dood en wedergeboorte en schenkt het geluk 
van verloste liefdedienst. De geprezenen in dit vers zijn de goden.
 
Tekst 38
Hoewel een demon, voer ze heen
Naar 'n moeder-waardig' hoogste staat:
Hoe zal 't dan Moeder Koe niet gaan,
Die Krishna zo fijn drinken laat?

Tekst 39
Van allen bij wie Dev'ki's Zoon -
Hij die verlost van wat al niet -
De melk indrink die elk van hen
Uit liefde voor Hem vloeien liet …

Tekst 40
Van al die moeders die Hem steeds
Beminden als hun eigen Kind
Keert er niet één t'rug in samsār',
Waarin men slechts verblinden vindt.

Tekst 41
Hun neus vol van de zoete geur
Van 't lijk, nasmeulend van de brand,
Zeiden de herders: "Vreemd, heel vreemd …"
Zo kwamen z' aan bij 't huis van Nand'.

Tekst 42
Toen hun 't verhaal van komst en dood
Van 't heksenmonster was verteld
En van het ongedeerde Kind
Stonden de mannen wéér versteld.

Tekst 43
Zijn Zoontj' omhelzend als was 't Kind
Op 't kantj' af aan de dood ontrukt
Stak Nand' zijn neus diep in Zijn haar
En zwolg in 't allergrootst geluk.

Tekst 44
De sterveling die dankbaar hoort
Hoe Krishna Putanā als Kind
Verloste door Zijn zalig Spel -
Die raakt verslingerd aan Govind'.

&&&&&&&&&&

Hoofdstuk 7 - Waarin Krishna als Zuigeling een kar 
omschopt en door een windhoos wordt meegesleurd.
 
Parikshit zei:

Tekst 1
't Relaas der daden van de Heer
Als welke Avatār' ook maar,
O waarde meester, streelt mijn oor -
Mijn geest hunkert er aldoor naar.

Tekst 2
Vertel m' alstublieft het verhaal van Hari,
Dat dofheid en felle begeerte verdrijft,
Dat ieders hart loutert tot liefde voor Hem
En vriendschap voor elk die voor Hem alleen leeft.

Begerig luisteren naar het verhaal van Krishna 
bevrijdt de ziel uit haar verstrikking in dofheid (tamas) en felle begeerte 
(rajas), de sterkste leibanden van de materiėle 
begoocheling, Māyā.

Tekst 3
Vertel nog meer van Krishna's Spel
Onder de mensen hier op aard':
Hoe wonderbaarlijk was 't zoals
Hij handelde naar mensenaard!

Shukadeva zei:

Tekst 4
Toen Krishna Zich voor het eerst' omdraaid' in Zijn bed -
De maan trok toen juist door het teken Rohini -
Kreeg Hij - mantra's schalden - Zijn rituele bad
En iedere koeherderin die zong voor drie.

Hoewel Heer Krishna alles bewegen laat, 
bleef Hij in Zijn Spel als Zuigeling drie 
maanden op Zijn rug liggen eer Hij Zich, 
donker aanlopend van inspanning, op Zijn buikje draaide.

Tekst 5
Nadat Nanda's vrouw haar mooi Ventje had gebaad,
De priesters om al hun gebeden had geėerd
Met graan, kleren, bloemkransen, koeien ook erbij,
Werd Krishnaatje slaap'rig en lei ze 'M even neer.

Tekst 6
Doordat ze volijv'rig op Krishna's omdraaifeest
De dorpsmensen volstopt' in haar vrijgevigheid
Zag Moederlief niet dat haar Zoontje drinken wou -
Ze merkte Zijn schopjes niet op, noch Zijn gekrijt.

Tekst 7
Geraakt door de bloemtere voetjes van het Kind
Kapseisde de kar waar Het onder was gelegd:
De kommen erop, vol gerechten, vielen stuk -
Gebroken de disselboom, as en wiel ontwricht.

De kar vertegenwoordigt het tweede struikelblok 
op de weg naar bhakti. Volgeladen als ze was, 
dreigde ze boven op het Kind in elkaar te zakken. 
Ze symboliseert de mentaliteit van de spiritualist 
die zich volpropt met geestelijke kennis 
zonder er iets van te begrijpen.

Tekst 8
Bij 't zien van dat hoogst wonderbaarlijke taaf'reel
Vroeg iedereen - Moeder Yashodā, Vader Nand'
En all' herderinnen en herders op het feest:
"Hoe kan toch die kar op zijn kop zo zijn beland?"

Tekst 9
Aan 't feestgezelschap, stomverbaasd,
Vertelden een paar jongens daar
Dat Krishna huilend met één voetj'
Het ding had omgekiept - echt waar!

Tekst 10
Het herdersvolk geloofde niets
Van deze kleine-kinderpraat:
Het had gewoonweg geen idee
Van Krishna's hoogst verheven staat.

Tekst 11
Yashodā, bang voor 'n boze geest,
Nam 't Kind, dat huilde van de dorst,
Liet priesters voorgaan in gebed
En gaf haar Jongetje de borst.

Tekst 12
De herders, sterk, lapten de kar
Weer op zoals hij was geweest.
De priesters plengden in het vuur
En offerden ghi, yoghurt, rijst.

Tekst 13
De zegen van een waar brahmaan,
Nimmer afgunstig, trots of kwaad
En vrij van hebzucht, eerbejag,
Wellust en wrok, heeft altijd baat.

Tekst 14
Zo denkende nam Nand' zijn Zoon,
Gaf de brahmanen opdracht tot
Een zuiv'rend Vedisch ritueel
En waste 'M in een kruidenbad.

Tekst 15
Hij vroeg de priesters, kalm van hart,
Om zegenrijke mantrazang,
Pleng' in het vuur en schonk hun toen
Een kost'lijk feestmaal gang na gang.

Tekst 16
En deelde hij toen uit,
Opdat het Krishna goed mocht gaan,
Met bloemenkrans en gouden snoer -
En zij namen ze zeeg'nend aan.

Tekst 17
De zegens van een waar brahmaan,
In alle mantra's ingewijd,
Met God verbonden, zijn vol heil
En dragen vrucht nu en altijd.

Tekst 18
Toen Krishna's moeder op een keer
Haar Kind vertroeteld' op haar schoot
Kon ze 'M opeens niet tillen meer -
Hij leek zo zwaar als een blok lood.

Krishna kan soms laten voelen dat Hij de kosmos 
in Zijn buikje draagt.

Tekst 19
De herderin, bezwijkend haast,
Liet Hem verbijsterd naast zich neer,
Riep d' Opperheer om bijstand aan
En ging toen maar weer in de weer.

Tekst 20
Een demon, Trināvart' genaamd,
Door Kams' gezonden naar 't gehucht,
Kwam als een windhoos aangestormd
En sleurde 't Kereltj' in de lucht.

De windhoos vertegenwoordigt het derde 
struikelblok op de weg naar bhakti, 
namelijk dat van verwoed tegenwerpingen 
maken tegen het geestelijk onderricht 
zonder het luisterend oor een kans te geven.

Tekst 21
Hij smeet Gokula onder 't stof,
Men kon geen hand voor ogen zien,
Van alle kanten daverde 't
En 't loeien ging door merg en been.

Tekst 22
Bijna een uur bleef 't herdersdorp
In stof en duisternis gehuld:
Yashodā vond haar Zoon niet meer
Waar ze 'M daarstraks had neergetild.

Tekst 23
In 't fijne zand fel rondgezwiept
Door Trināvart' met zijn misbaar
Zag men geheel en al verward
Zichzelf niet meer, laat staan elkaar.

Tekst 24
Verblind door het stof door de windhoos opgewerveld
Zocht z' overal rond waar het Kind lag kort tevoren -
Toen stortte luid huilend de hulpeloze moeder
Ter aard' als een koe die haar kalfje heeft verloren.

Tekst 25
Toen d' andere gopi's Yashodā hoorden kermen
Begon uit hun ogen een tranenvloed te wellen
En nadat het stof van de windhoos was gaan liggen,
Maar Nanda's Zoon wegbleef, zat elke vrouw te huilen.

Tekst 26
Trināvarta, de wervelwind,
Die al aan kracht had ingeboet,
Vloog na de roof zo hoog hij kon,
Maar Krishna werd zo zwaar als lood.

Tekst 27
Een rotsblok leek het Ventje wel,
Veel zwaarder dan de wervelwind,
Die vastgegrepen bij zijn strot
Gekeeld werd door het Wonderkind.

Tekst 28
Gewurgd, bracht hij geen klank meer uit,
De ogen floepten uit zijn kop:
Zo viel de hoos op Vraja neer
Met kleine Krishn' erbovenop.

Tekst 29
Voor 't oog van de vrouwen daar huilend bijeen
Belandde 't gevaarte languit op een rots
En vloog zoals eens de betoverde stad,
Door Shiv's pijl getroffen, in stukken kapot.

Heer Shiva schoot eens een magische pijl 
af op een rondvliegende stad, van waaruit 
de demon Maya in een hemelschokkende strijd de goden bestookte.

Tekst 30
Verbijsterd kreeg Moeder Yashodā Krishna t'rug,
Die 't vrouwvolk op 't lijk van de werveldemon vond,
Hoewel door de rākshasa zeer hoog meegesleurd,
Gered uit de klauwen des doods en kerngezond:
Zo had Vader Nanda zijn Kereltje weerom -
Het herdersvolk danste van blijdschap in het rond.

De herders zeiden:

Tekst 31
Een wonder dat Krishna, door 't monster meegeroofd,
Weer veilig en wel in ons dorp is weergekeerd!
D' afgunsteling is door zijn eigen kwaad gestraft.
Wie kalm en oprecht is raakt nergens door gedeerd.

Tekst 32
Hoe moeten we Vishnu wel niet hebben gediend
En zelftucht beoefend, de mensheid steeds verheugd,
Dat nu als gevolg daarvan Krishna, bijna dood,
Ons allemaal hier weer laat zwijmelen van vreugd!

Welbewuste karmische activiteit is geheel 
vreemd aan de zelfvergeten liefdedienst 
van bhakti. Dat de herders, die in wezen 
bhakta's van Krishna zijn, zich hier als 
karmi's gedragen, is het werk van Yogamāyā, 
Krishna's bovenzinnelijke begoocheling.

Tekst 33
Toen Nanda naging hoeveel vreemds
Er wel niet voorviel in het bos
Besefte hij verbaasd hoe waar
Het woord van Vasudeva was.

Tekst 34
Yashodā gaf eens op een dag,
Door liefd' en zoetheid overstelpt,
Haar Kind bij zich op schoot de borst,
Die lekt' en drupte van de melk.

Tekst 35
Toen 'T zalig uitgedronken was
En zij zacht langs Zijn lipjes streek,
Waarop een lieflijk lachje lag,
Gaapte Zijn mondje - en ze keek …

Tekst 36
En zag het heelal, de gesternten, de zon,
Het vuur en de maan en het ruimteverschiet,
De zeeėn, de bergen, de stromen, het woud,
Al 't leven, zowel wat zich roert als wat niet.

Tekst 37
't Heelal ineens in Krishna's mond …
Haar hart beefd' als een trillend blad -
En met haar reeėogen wijd
Wist ze bij God niet hoe ze 't had.
 
&&&&&&&&&&

Hoofdstuk 8 - Waarin Krishna en Balarāma Hun Naam 
krijgen en Moeder Yashodā in Krishna’s mondje 
opnieuw de kosmos aanschouwt.
 
Shukadeva zei:

Tekst 1
De priester van het Yadu-huis,
Garga, o vorst, in zelftucht groot,
Vertrok naar Vraja, Nanda’s dorp,
Door Vasudev’ daartoe genood.

Tekst 2
Nanda sprong bij zijn aankomst op
En bracht hem uitgelaten eer:
D’ Onzienlijke zag hij in hem -
Handen gevouwen viel hij neer. 

De geestelijk leraar leeft als zelfverwerkelijkte 
ziel weliswaar in de kennis en liefde van 
de Heer, maar is uiteraard als individu 
niet aan Hem gelijk. De ware leerling 
vereenzelvigt hem echter met de Heer, 
omdat niemand zo van Hem vervuld is. 
Hij eert de leraar als God Zelf en de 
leraar schenkt hem de levende ervaring van Gods genade.

Tekst 3
Toen Garg’ eenmaal gezeten was
Sprak Nanda ‘m allervriend’lijkst toe:
"O heilige, van God vervuld,
Wat wilt u dat ģk voor u doe?

Tekst 4
"Het rondgaan van een grote ziel,
O alvervulde heer, geschiedt
Tot heil van ons, schamel van geest,
In ’t huisgezin – en anders niet.

Tekst 5
"De kennis van de sterrenloop
Bracht u tezamen in één boek:
Daarin is het dat iedereen
Naar toekomst en verleden zoekt.

Tekst 6
"Wie kent de Veda zoals u?
Geeft ś de Jongens dus hun Naam.
De geest’lijk leraar van elk mens
Is van nature de brahmaan."

In het Vedische leven is de geestelijk leraar 
altijd brahmaan: iemand die de Geest, 
Brahman, van de stof weet te onderscheiden. 
Men is niet brahmaan van geboorte, zoals 
in het kastenstelsel, dat een vertekening 
van het Vedische stelsel is, maar op grond 
van zijn werkelijk brahmaanse eigenschappen en activiteiten.

Garga zei:

Tekst 7
Leraar der Yadu’s ben ik slechts:
Dat is aan iedereen bekend.
Geef ģk dus nu jouw Zoon Zijn Naam
Dan denkt men: "Dat is Dev’ki’s Kind!"

Als Nanda, die geen Yadu was, Krishna door de 
‘vaste’ Yadu-priester Zijn Naam zou laten 
geven, zou iedereen kunnen gaan denken dat 
Krishna niet de Zoon van Nanda en Yashodā 
was maar van een Yadu-ouderpaar, zoals Devaki en Vasudeva.

Tekst 8
Kamsa kan denken, kwaad van hart:
"Die Nand’ is Vasudeva’s vriend…
En kon dat wel een meisje zijn -
Mijn zuster Dev’ki’s achtste Kind?"

Tekst 9
Als hij zich heugt wat Dev’ki’s meisj’
Hem met haar boodschap heeft geleerd
Zal hij uit moorden kunnen gaan…
Doen wat jij wilt is glad verkeerd!

Nanda zei:

Tekst 10
Leidt u de plechtigheid dan maar
Op zo’n manier, met zang en al,
Dat niemand hier er wat van merkt,
In het geheim in deze stal.

Shukadeva zei:

Tekst 11
Zo deed nu Garga wat hij zelf
Had willen doen op Nand’s verzoek:
Hij gaf de Jongetjes Hun Naam
In ’t donker van een stille hoek.

Garga zei:

Tekst 12
Rohini’s Zoon zal heten Rām’
Vanwege Zijn karakterpracht,
Die al de Zijnen vreugde schenkt,
En Bala om Zijn reuzenkracht,
En Sankarshan’, Hij die vereent,
Omdat Hij jullie Yadu’s acht.

Tekst 13
Yashodā’s Zoon verscheen voorheen
Al driemaal in een and’re tijd -
Eerst wit, toen rood en daarna geel -
En nu verschijnt Hij zwart van huid.

De tijd verslindt tijdens de bestaansduur 
van één heelal talloze kosmische dagen en 
nachten van gelijke duur. Elke dag bestaat 
uit duizend cyclussen van vier yuga’s of era’s 
van elk honderdduizenden jaren. In elk yuga 
verschijnt een Avatāra van de Heer, 
een zogenaamde Yugāvatāra, telkens met andere huidskleur.

Tekst 14
De Jongen had eerst Vasudev’
Tot vader, vóór Hij hier verbleef,
En wie dat weet noemt Hem dan ook
Vasudev’s Jongen – Vāsudev’.

Tekst 15
Met meen’ge naam, in meen’ge vorm,
Is `t dat men Hem op aarde ziet,
Al naar gelang Zijn aard en doen:
Ik ken ze – een gewoon mens niet.

Tekst 16
Als vreugde van het hele dorp
Bezorgt Hij jullie niets dan goeds.
Met Hem doorstaan jullie vanzelf
Iedere vorm van tegenspoed.

Tekst 17
Vaak wanneer vroeger `t sādhu-volk
Door dief of rover werd belaagd
Beschermde Hij ’t en gaf het kracht
Waardoor het onheil werd verjaagd.

Tekst 18
Gelukkig wie dit Kind bemint:
Geen vijand die hem tegenstreeft,
Zoals geen demon iets kan doen
Tegen wie Vishnu’s bijstand heeft.

Tekst 19
In glorie, roem en heerlijkheid,
O Nand’, doet deze Zoon van jou
Niet onder voor Nārāyana:
Verzorg Hem daarom altijd trouw.

Shukadeva zei:

Tekst 20
Nadat hij `t zijne had gezegd
Ging Garga t’rug weer naar de stad.
Nanda, door vreugde overstelpt,
Wist van geluk niet hoe hij ’t had.

Tekst 21
`t Duurde niet lang of in Gokul’
Kropen Krishnaatj’ en Balarām’
Op wank’le knietjes in het rond -
Een massa pret maakten Ze saam.

Tekst 22
Op beide knietjes tegelijk schoven Zij in Vraja
Met zoet gerinkel van Hun belletjes door de modder:
Verbaasd-verrukt van dat geluid volgden Zij de mensen -
Dan, bang voor hen, kropen ze t’rug naar Hun lieve moeders.

Tekst 23
De vrouwen voelden hoe hun melk al begon te stromen
En sloten d’ armen om de kleurrijk vervuilde Ventjes;
En onderzochten ze na `t drinken de blije mondjes
Dan voelden zij, van vreugde zwijmelend, d’ eerste tandjes.

Tekst 24
De herderinnen, die de Peuters graag zagen spelen,
Zoals Ze ’n kalfj’ in ’t koeiendorp bij de staart vastpakten
En Allebei van links naar rechts werden voortgetrokken
Vergaten ’t huishouden en kwamen niet bij van ’t lachten.

Tekst 25
Wanneer de moeders niet meer zagen hoe zij hun Jongens
Beschermen konden tegen onheil uit alle hoeken -
Horens en dorens! – en hun huishouden lieten lopen,
Ach wisten z’ helemaal niet meer waar ze ’t moesten zoeken.

Tekst 26
’t Was kort daarop dat men, o vorst,
Krishna en Balarāma saam
Niet op Hun knietjes maar zeer kwiek
Te voet door Gokula zag gaan.

Tekst 27
Toen dan sloeg Krishna d’ Alvervuld’
Aan ’t dartelen met Vraja’s jeugd
En Balarām’ … Iedere vrouw
Die ’t schouwspel zag was zielsverheugd.

Tekst 28
De buurvrouwen, een en al oog
Voor Krishn’, ontdeugend door en door,
Klaagden Hem bij Zijn moeder aan,
Die luisterde, een en al oor.

De vrouwen zeiden:

Tekst 29
"Zomaar maakt Hij onze kalveren los,
	[lachend om onze woede;
Aldoor steelt Hij onze wrongel en melk
	[hóe, dat willen we weten! -
Tracteert elk’ aap tot geen dier meer wat lust -
	[pats! Daar breekt Hij de pot stuk.
Vindt Hij ’n keer niets, ja dan zint Hij op wraak:
	[’t wiegekind laat Hij krijten.

Tekst 30
"Hangt ‘r iets erg hoog, wel dan keert dat Jongmens
	[’t stampblok ondersteboven,
Klimt ‘rop, gauw n gat in de pot met een stok -
	[d’ inhoud kent Hij van buiten -
’t Donkerst vertrek wordt verlicht door Hemzelf,
	[stralend van de juwelen -
Telkens op ’t uur dat w’ ons allemaal druk
	[druk aan ’t huishouden wijden.

Tekst 31
"Is ’t huis brandschoon, wat een bende maakt Hij -
	[plas op de grond, en erger!
Heeft Hij gediefd, moet je zien hoe Hij kijkt -
	[d’ onschuld straalt uit Zijn ogen!
Zo jammerd’ elk, maar elks blik streelde steeds
	[Krishna’s prachtige kopje:
Schuw keek Hij op naar Yashodā, die lacht’ -
	[alles scheen Hij te mogen.

Tekst 32
De herdersjochies kwamen eens
Met Balarāma op een rij
Naar Moederlief en klikten: "Kijk!
Krishna Zijn mond zit vol met klei!"

Tekst 33
Als altijd op Zijn welzijn uit
Nam ze haar Zoontje bij de hand -
Zijn ogen werden groot van schrik -
En voelde ‘M stevig aan de tand.

Yashodā’s opvoedende houding is van een 
gelukzalige absurditeit: zij wil Hčm besturen 
van wie ze niet beseft dat Hij het heelal schept, 
schraagt en ontbindt. Toch is haar macht 
over de Opperheer reėel: Krishna kan niet 
tegen haar liefde voor Hem op en onderwerpt 
Zich daarom volkomen aan haar.

Yashodā zei:

Tekst 34
Klei in Je mondje, Stouterik?
Wat heb je stiekem uitgehaald?
Wat hoor ik van je Grote Broer
En van Je vriendjes allemaal?

Sri Krishna zei:

Tekst 35
Ik heb geen klei gegeten, Ma!
Ze staan te jokken, één voor één!
Maar als u denkt dat het zo is,
Kijk dan maar in Mijn monmd meteen!

Shukadeva zei:

Tekst 36
"Doe open dan," zei Yashodā -
En Hij wiens macht geen einde kent,
Govinda, d’ alvervulde Heer,
Gehoorzaamd’ als een mensenkind.

Tekst 37
Toen zag z’ in Krishna’s mondje ’t Al,
Elk wezen, ieder ding, de maan,
De sterren, ’t weerlicht en de wind,
Berg, eiland, aard’ en oceaan …

Tekst 38
Planetenstelsels, water, vuur,
’t Uitspansel en de lucht erin,
Geest, guna’s, ieder zinsobject
Alsook de god van elke zin.

De zinnen, lichaamsdelen en organen worden 
geregeerd door de verschillende goden. 
Zo regeert Varuna de smaak, Surya (de zon) 
het gezicht en Soma (de maan) de emoties.

Tekst 39
Dat alles ontwaarde ze met zijn natuur,
Zijn uiterlijk, karma en duur van bestaan
In 't wijdopen mondje van krishna, haar Zoon,
Met Vraj' en zichzelf - ach, ze kon 't haast niet aan!

Yashodā dacht:

Tekst 40
Is dit nu een droom of is Māyā aan 't werk
Of ben ik ineens in de war en ontzind
Of is dit iets goddelijks dat uit zichzelf
Naar boven komt uit de natuur van mijn Kind?

Tekst 41
Daarom val ik nu d' Alverhevene ten voet,
Die geest en verstand, woord en daad te boven gaat,
Die van het heelal om ons heen de grondslag is
En dóór wie en ņm wie het zich beschouwen laat.

Tekst 42
Mijn toevlucht is Hij door wiens Māyā ik steeds denk:
Kijk, dit hier ben ģk en mķjn Zoon staat daar en dat 's
Mķjn man, Vraja's meester, wiens rijkdom ģk bezit,
En daar is mķjn herdersvolk met mķjn koeienschat.

Tekst 43
Toen Nanda's vrouw de waarheid zag
Bracht d' alvervulde Opperheer
Haar onder Zijn betovering:
Ze schoot vol moederliefde weer…

Tekst 44
Onmiddellijk vergat ze wat
Z' in Krishna's mondje had gezien:
Haar hart stroomde weer over van
Teed're gevoelens als voordien.

Tekst 45
Degeen wiens roem verheerlijkt wordt
In Veda's en Upanishads
Door jnāni, yogi, bhakt': Hari -
Voor haar was Hij haar kleine Schat.

Parikshit zei:

Tekst 46
O wijze, wat voor uiterst goeds
Bedreven Nanda en zijn vrouw,
Wier melk Hari zo dorstig dronk,
Dat zulk geluk hun toeviel zo?

Tekst 47
Zijn eigen ouders zagen niets
Van Krishna's zalig Kinderspel,
Dat wijzen prijzen tot vandaag
En dat de mens redt van de hel.

Shukadeva zei:

Tekst 48
Drona, de hoogste Vasu-god,
Deed met Dharā, zijn gemalin,
Aan Brahmā 't volgende verzoek,
Verlangend hem van dienst te zijn:

Tekst 49
"Laat ons op aarde voor Hari,
De Heer van alles wat bestaat,
Vervuld van pure bhakti zijn,
Die 't leed vanzelf achter zich laat."

Tekst 50
"Zo zij 't," sprak Brahmā - en daarop
Zonk Drona, de doorluchte god,
Naar Vraj' als Nanda, en Dharā -
Yashodā - volgde 'm op de voet.

Tekst 51
Zo kwam het dan dat d' Opperheer,
Geboren als hun eigen Kind,
Door herderin noch herder zó
Als door dit tweetal werd bemind.

Tekst 52
Krishna de Heer woond' in Gokul'
Met Balarām: zo werd vervuld
De zegen die Heer Brahmā schonk -
En elk was met Hun Spel verguld.

&&&&&&&&&&

Hoofdstuk 9 - Waarin Moeder Yashodā de Opperheer 
aan een stampblok vastbindt.
 
Shukadeva zei:

Tekst 1
Eens, toen de dienaressen van
Yashodā, Nanda’s wederhelft,
Wat anders deden, karnde zij,
Hun meesteres, de yoghurt zelf.

Tekst 2
Terwijl ze daarmee bezig was
Kwamen er liedjes in haar op
Die Vraja over Krishna zong - 
En zingend karnde ze volop.

Tekst 3
’n Fijn zijden kleed om haar heupen zo vol,
	[’n snoer eromheen gewonden,
Borst naast borst schuddend en druipend van melk,
	[steeds meer aan ’t Kind zich hechtend,
Trok d’ o zo schone het touw heen en weer -
	[al haar sieraden dansten -
’t Voorhoofd bedruppeld van ’t hevige werk -
	[bloesem viel uit haar vlechten.
 
Tekst 4
Op moeders melk belust stond toen
Hari plots aan haar zij en hield
De karnstok met Zijn handjes stil -
Ze raakte van geluk vervuld …

Tekst 5
Ze nam Hem op schoot gauw en gaf Hem fijn de borst,
Die drupte van liefde, en keek Hem lachend aan.
Toen kookte de melk – zag ze – over op het vuur.
Snel zette ze ‘M neer, naar Hij was nog niet voldaan.

Tekst 6
Hoe kwaad beet Hij Zich op Zijn trillend rode lipj’
En plengd’ uit Zijn oogjes een waterlandervloed…
Daar greep Hij de karnpot en sleepte ‘m mee in huis
En brak hem en deed Zich aan ’t boterspul te goed.

Tekst 7
Nadat ze de kokende melk had neergezet
En omziend de yoghurtpot stukgeslagen vond
Begreep d’ herderin dat haar Zoontje ’t had gedaan
En speurde z’ in ’t rond met een glimlach om haar mond.

Tekst 8
Hij stond op het stampblok, dat Hij had omgekeerd,
En gaf van een schommelplank boter aan een aap.
Hoe zwenkte Zijn schichtige blik van links naar rechts…
Van achter besloop ze de schuldbewuste Knaap.

De schommelplank werd naar oud gebruik naar 
de zoldering opgehesen om de inhoud van boter- 
of yoghurtpot buiten bereik van grijpgrage vingers te brengen.
 
Tekst 9
Toen Hij daar Zijn moeder zag zwaaien met een stok
Ontsnapte Hij haar met een sprong – Hij leek wel bang! -
En zij ‘M achterna, die geen yogi met zijn geest,
Hoe weids ook door zelftucht vergroot, ooit vatten kan.

Tekst 10
Van leest lieflijk slank maar van heupen overvol,
Kwam Moederlief moeizaam vooruit met haar gejaag,
Terwijl uit haar haren een bloesemregen viel -
Maar eindelijk had ze ‘M toch beet, de kleine Blaag.

Tekst 11
Ze pakte de Deugniet, die huilde, bij een arm -
Zijn oogzwart verspreidde zich over Zijn gezicht
En wagenwijd sperden Zijn kijkers zich van vrees…
Hoe dreigend hield Moeder de stok naar Hem gericht!

Tekst 12
Maar toen ze ’t Kind zo angstig zag
Wierp ze de stok uit liefde neer
En dacht: "Ik bind Hem liever vast."
Ze wist niet: Krishna is de Heer.

Tekst 13
Hem die begin noch einde kent,
Binnen noch buiten, die zowel
In als buiten en vņņr en na
De wereld is, de wereld zelf…

Tekst 14
Hoewel geen mens Hem peilen kan,
Hem aanziend voor een mensenkind,
Wilde ze ‘M als van vlees en bloed
Aan ’t stampblok binden, d’ herderin.

Tekst 15
Het touw waarmee ze d’Onverlaat,
Haar eigen Zoontje, vastbond was,
Zag Nanda’s vrouw, twee duim te kort:
Ze knoopte ‘r ’n ander touw aan vast.

Tekst 16
Maar daarmee kwam ze weer niet uit,
Dus nam ze nog een ander eind,
Maar weer miste ze net twee duim -
Wat z’ ook probeerde, ’t bleef te klein.

Tekst 17
Yashodā lachte terwijl z’ ąl
Het touw in huis tezamen bond -
En alle gopi’s lachten mee -
Maar tegelijk stond ze verstomd …

Tekst 18
Toen Krishna haar zo zwoegen zag,
Badend in ’t zweet, geen bloem in ’t haar,
Schonk Hij haar eindelijk Zijn gunst
En kreeg ze d’ eindjes aan elkaar.

Tekst 19
Zo toont Hari hoe Hij Zich buigt
Voor wie zich aan Hem wijden wil,
Hoewel Hij eigen Meester is
En Heer der heren van ’t heelal.

Tekst 20
Heer Brahmā noch Heer Shiva ook
Noch Sri zelfs, immer aan Zijn zij,
Ontving van Hem die elk verlost
Zoveel genade ooit als zij.

Sri is Vishnu’s Gemalin. Hoeveel tederheid 
Vishnu Sri ook schenkt, Krishna’s liefde voor 
Yashodā gaat daarbovenuit.

Tekst 21
Haar Zoontje, d’ alvervulde Heer,
Laat Zich zo makkelijk niet zien
Aan wijze, yogi of asceet
Als aan wie Hem in liefde dient.

Tekst 22
Terwijl Zijn moeder bezig was
Keek Krishna naar de bomen – twee -
Waarin Kuvera’s godenzoons
Veranderd waren lang gelee.

Tekst 23
Nalakuvar’ en Manigriv’,
In ’t hemelrijk alom beroemd,
Waren door Nārad’ om hun trots
Tot een bestaan als boom verdoemd.

&&&&&&&&&&

Hoofdstuk 10 - Waarin Baby Krishna twee bomen omvertrekt.
 
Parikshit zei:
Tekst 1
O alvervulde, zeg me toch,
Waarom vervloekte hij die twee?
Als Nārada zo woedend was - 
Wat voor ontzettends deden zij?

Shukadeva zei:

Tekst 2
Als metgezellen van Heer Shiv
’Waren Kuvera’s zoons verwaand.
Eens op de groene berg Kailās’
Langs d’ oever van het water gaand …

Tekst 3
Beschonken van de vāruni,
Met rollend’ ogen, vuur’ge blos,
Dwaalden ze met een vrouwenschaar,
Die voor hen zong, door ’t bloemenbos.

Tekst 4
In ’t water der Mandākini -
Het stond van lotusbloemen stijf -
Dolden ze met de devi’s rond
Als o